Salderen & energiemarkt

Wat is netcongestie en kan een thuisbatterij helpen?

In het kort

Netcongestie betekent dat het stroomnet op een bepaald moment meer stroom moet vervoeren dan het aankan. Dat gebeurt vooral midden op de dag, als veel zonnepanelen tegelijk terugleveren, en in de avond, als veel huishoudens tegelijk stroom gebruiken. Een thuisbatterij kan helpen door zonnestroom overdag op te slaan en in de avond je huis te voeden. Hij lost netcongestie niet op en kan het zelfs verergeren als hij alleen reageert op landelijke stroomprijzen.

Wat is netcongestie?

Netcongestie betekent dat het stroomnet op een bepaald moment meer stroom moet vervoeren dan het aankan. Het net is dan vol. Dat kan komen doordat te veel mensen tegelijk stroom gebruiken. Het kan ook komen doordat te veel zonnepanelen tegelijk stroom terugleveren. Of door allebei, op verschillende momenten van de dag.

Netcongestie is geen probleem dat overal en altijd speelt. Volgens Netbeheer Nederland verschilt het per plek, per tijdstip en per seizoen. In de ene straat merk je er niets van. In een wijk verderop kan een kabel of transformator op drukke momenten overbelast raken.

Netbeheer Nederland maakt onderscheid tussen twee vormen:

  • Directe congestie: het knelpunt zit in het laagspanningsnet in je eigen wijk, bijvoorbeeld een kabel die te zwaar belast wordt.
  • Indirecte congestie: het knelpunt zit hoger in het net, in het midden- of hoogspanningsnet. Dat merk je vooral via wachtrijen voor nieuwe of zwaardere aansluitingen.

Wanneer is het druk op het net?

Er zijn twee soorten piekmomenten. Ze liggen op verschillende tijden en hebben een andere oorzaak.

De zonnepiek midden op de dag

Zonnepanelen wekken het meeste op rond het midden van de dag. Op zonnige dagen leveren veel huizen in dezelfde straat tegelijk stroom terug. Als het lokale net die stroom niet kwijt kan, stijgt de spanning. Je omvormer is zo ingesteld dat hij zichzelf uitschakelt boven een bepaalde spanning. Dat is een veiligheidsmaatregel die volgens de normen verplicht is. Liander legt uit dat de omvormer meestal vanzelf weer aangaat als de spanning is gedaald. Zolang hij uit staat, verlies je wel je eigen zonneopbrengst.

De avondpiek

De tweede piek valt in de avond. Mensen komen thuis, gaan koken, zetten de wasmachine aan en laden de auto op. Netbeheer Nederland noemt de avondpiek bij huishoudens over het algemeen tussen 17.00 en 20.00 uur. De Rijksoverheid vroeg huishoudens in de campagne 'Zet ook de knop om' om tussen 16.00 en 21.00 uur minder stroom te gebruiken. Dat zijn de drukste uren van de dag.

Waarom is het net in Nederland zo vol?

Volgens de Rijksoverheid is het stroomnet in grote delen van Nederland zo goed als vol. Vraag en aanbod groeien sneller dan netbeheerders het net kunnen uitbreiden. Steeds meer huizen en bedrijven stappen over van gas en benzine naar stroom. Denk aan warmtepompen, inductiekookplaten, elektrische auto's en bedrijven die verduurzamen. Tegelijk liggen er veel zonnepanelen op daken.

Oudere wijken hebben daar extra last van. Netbeheer Nederland schrijft dat laagspanningsnetten die tot ongeveer 2010 zijn aangelegd, zijn ontworpen voor ongeveer 1 tot 1,5 kW per aansluiting. Een volledig elektrisch huis kan op een piekmoment soms tot 5 kW vragen. Het aantal laadpunten voor elektrische auto's verdubbelde van minder dan 500.000 eind 2022 naar meer dan 1 miljoen eind 2024.

Netbeheerders breiden het net uit. Volgens de Rijksoverheid investeren ze ongeveer 8 miljard euro per jaar. Maar het aanleggen van kabels en stations kost jaren. Tot die tijd moet het bestaande net slimmer gebruikt worden.

Wat betekent netcongestie voor jou als huishouden?

Voor de meeste huishoudens is het gevolg kleiner dan de krantenkoppen doen vermoeden. Toch zijn er een paar dingen die je kunt merken.

Wachtlijsten vooral voor bedrijven

De bekende wachtlijsten gaan vooral over bedrijven en andere grote verbruikers die een nieuwe of zwaardere aansluiting willen. De Rijksoverheid noemt bedrijven die van gas naar stroom willen overstappen en daarvoor op een wachtlijst komen. Voor huishoudens met een gewone aansluiting is dat meestal niet aan de orde. Wel meldt Netbeheer Nederland dat sinds 1 juli 2026 ook aanvragen voor nieuwe of zwaardere kleine aansluitingen in een wachtrij kunnen komen als er een knelpunt hoger in het net zit. Wil je je aansluiting verzwaren, vraag dan op tijd na hoe het in jouw wijk zit.

Meer kans op storingen en spanningsproblemen

Netbeheer Nederland verwacht dat het aantal aansluitingen op een laagspanningsnet met verhoogd storingsrisico groeit van circa 400.000 in 2025 naar ongeveer 800.000 in 2035. Dat is ongeveer 9% van de huishoudens. Daarnaast hebben nu circa 500.000 aansluitingen mogelijk last van spanningsproblemen, met een verwachte piek van 700.000 rond 2030. Dit zijn prognoses. Netbeheer Nederland geeft zelf aan dat ze lager kunnen uitvallen, bijvoorbeeld als de vraag naar stroom minder snel groeit. Meer over dit rapport lees je in ons blog over 800.000 aansluitingen met verhoogd storingsrisico.

Een omvormer die uitvalt

Het meest zichtbare gevolg voor veel mensen met zonnepanelen is een omvormer die op zonnige dagen uitschakelt. Liander adviseert om juist op zonnige momenten stroom te gebruiken, bijvoorbeeld voor de wasmachine, de vaatwasser of het laden van de auto. Blijft je omvormer vaak uitvallen, laat dan een erkend installateur kijken. Volgens Liander kan de oorzaak ook in de eigen installatie zitten, bijvoorbeeld een ongelijke verdeling over de drie fasen.

Wat kan een thuisbatterij doen?

Een thuisbatterij kan op een paar manieren helpen. Maar dat hangt sterk af van hoe de batterij is ingesteld.

Zonnestroom midden op de dag opslaan

Een batterij die je eigen zonnestroom opslaat, haalt een deel van de terugleverpiek weg. Stroom die in je batterij gaat, gaat niet het net op. Daardoor stijgt de spanning in je straat minder en is de kans kleiner dat je omvormer uitschakelt. Netbeheer Nederland noemt het zoveel mogelijk zelf gebruiken van zonnestroom en niet terugleveren op piekmomenten als vormen van netbewust gedrag. Hoe dat werkt, lees je in wat zelfverbruik is en hoe je het verhoogt.

Ontladen tijdens de avondpiek

In de avond kan dezelfde batterij je huis van stroom voorzien. Je haalt dan minder stroom van het net op het drukste moment. In een folder over netbewust gebruik van de thuisbatterij schrijft Netbeheer Nederland dat een batterij die alleen ontlaadt als er vraag in huis is, de piek in elk geval niet groter maakt.

Sturing door netbeheerder of leverancier

Netbeheer Nederland noemt het slim aansturen van thuisbatterijen, laadpalen en hybride warmtepompen als een van de oplossingen. Dat gebeurt met jouw toestemming en soms tegen een vergoeding. Een leverancier of netbeheerder kan je batterij dan laten laden of ontladen op momenten dat dat het net helpt. Er worden ook normen ontwikkeld voor netbewuste thuisbatterijen en energiemanagementsystemen.

Wat kan een thuisbatterij niet?

Een thuisbatterij lost netcongestie niet op. Het net in je wijk moet op veel plekken toch worden verzwaard. Een batterij van één huishouden is klein ten opzichte van een hele straat of wijk.

Een batterij kan het probleem zelfs groter maken. Batterijen die handelen op dynamische prijzen reageren op landelijke prijssignalen. Netcongestie is juist een lokaal probleem. Netbeheer Nederland waarschuwt dat een landelijk signaal om te laden of terug te leveren lokaal tot congestie kan leiden. Als veel batterijen in dezelfde wijk tegelijk volladen omdat de prijs laag is, of tegelijk terugleveren omdat de prijs hoog is, ontstaat er een nieuwe piek. Wil je met je batterij handelen, lees dan eerst of een thuisbatterij geld kan verdienen met stroomhandel.

Een batterij lost ook geen wachtrij voor een zwaardere aansluiting op. Wel kan een energiemanagementsysteem helpen om binnen je huidige aansluiting te blijven. Netbeheer Nederland schrijft dat een woning met een 1x35A-aansluiting nog zonnepanelen, een warmtepomp, een inductiekookplaat en een kleine laadpaal kan hebben, mits het energiemanagement de totale vraag binnen de capaciteit houdt.

Wat verandert er met tijdsafhankelijke nettarieven?

Op dit moment betaal je voor je netaansluiting een vast bedrag, los van wanneer je stroom gebruikt. Dat gaat veranderen. De ACM publiceerde op 8 oktober 2026 een ontwerpbesluit voor tijdsafhankelijke nettarieven voor huishoudens en kleine aansluitingen. Volgens dat voorstel gaan de nieuwe regels in op 1 januari 2029. Er komen tijdsblokken met een laag, normaal en hoog tarief, die verschillen tussen zomer en winter. Ongeveer een derde van het transporttarief blijft een vast bedrag.

Het is nog een voorstel. Belanghebbenden kunnen reageren, daarna neemt de ACM een definitief besluit. De ACM noemt in de aankondiging geen thuisbatterijen. Maar een batterij die laadt op rustige momenten en ontlaadt op drukke momenten, past goed bij zo'n tarief. Meer daarover lees je in ons blog over tijdsafhankelijke nettarieven vanaf 2029.

Conclusie

Netcongestie betekent dat het stroomnet op drukke momenten vol zit. Dat gebeurt midden op de dag door zonnestroom en in de avond door veel verbruik tegelijk. Voor huishoudens gaat het vooral om spanningsproblemen, een omvormer die uitvalt en een groeiend storingsrisico in sommige wijken. Een thuisbatterij helpt als hij je eigen zonnestroom opslaat en in de avond je huis voedt. Hij lost het probleem niet op en kan het zelfs verergeren als hij alleen op landelijke prijzen handelt. Kies daarom een instelling die netbewust werkt, en houd de plannen voor tijdsafhankelijke nettarieven in de gaten.

Veelgestelde vragen

Krijg ik als huishouden te maken met een wachtlijst door netcongestie?

Meestal niet. De bekende wachtlijsten gaan vooral over bedrijven die een nieuwe of zwaardere aansluiting willen. Sinds 1 juli 2026 kunnen volgens Netbeheer Nederland ook aanvragen voor nieuwe of zwaardere kleine aansluitingen in een wachtrij komen als er een knelpunt hoger in het net zit. Wil je verzwaren, vraag dan op tijd na hoe het in jouw wijk zit.

Waarom valt mijn omvormer uit op zonnige dagen?

Als veel zonnepanelen in je buurt tegelijk terugleveren, stijgt de spanning op het net. Je omvormer schakelt zichzelf uit boven een bepaalde spanning. Dat is volgens de normen verplicht. Meestal gaat hij vanzelf weer aan als de spanning is gedaald. Gebeurt het vaak, laat dan een erkend installateur kijken.

Wanneer is het het drukst op het stroomnet?

Er zijn twee pieken. Midden op de dag is er veel teruglevering van zonnepanelen. In de avond gebruiken veel huishoudens tegelijk stroom. Netbeheer Nederland noemt voor huishoudens globaal 17.00 tot 20.00 uur. De Rijksoverheid vroeg in haar campagne om tussen 16.00 en 21.00 uur minder stroom te gebruiken.

Helpt elke thuisbatterij tegen netcongestie?

Nee. Een batterij die je eigen zonnestroom opslaat en in de avond je huis voedt, maakt de piek niet groter. Een batterij die handelt op landelijke stroomprijzen kan lokaal juist een nieuwe piek veroorzaken, bijvoorbeeld als veel batterijen in een wijk tegelijk laden of terugleveren.

Mag mijn netbeheerder of leverancier mijn thuisbatterij aansturen?

Alleen met jouw toestemming. Netbeheer Nederland noemt het slim aansturen van thuisbatterijen, laadpalen en hybride warmtepompen, soms tegen een vergoeding, als een van de oplossingen voor netcongestie. Lees de voorwaarden goed voordat je meedoet.

Wanneer komen tijdsafhankelijke nettarieven voor huishoudens?

De ACM stelt voor om ze op 1 januari 2029 in te voeren. Het gaat om een ontwerpbesluit van 8 oktober 2026, dus het is nog geen definitief besluit. Er komen tijdsblokken met een laag, normaal en hoog tarief die verschillen tussen zomer en winter.

Bronnen en controle

Ontdek of een thuisbatterij bij jou past

Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.

Start de gratis scan Direct offertes vergelijken