In het kort
Zelfverbruik is het deel van je zonnestroom dat je zelf in huis gebruikt in plaats van terug te leveren. Zonder er iets voor te doen ligt dat volgens Milieu Centraal rond de 30 procent. Je verhoogt het eerst gratis door apparaten, een boiler of een auto op zonnige uren te laten draaien, en daarna met een thuisbatterij, die het in de meetproef van Eigen Huis en CE Delft met gemiddeld zo'n 30 procentpunt verhoogde. Na het einde van salderen op 1 januari 2027 is elke zelf gebruikte kWh meerdere keren zoveel waard als een teruggeleverde.
Wat zelfverbruik precies is
Zelfverbruik, ook wel eigen verbruik genoemd, is de hoeveelheid zonnestroom die je in je eigen huis gebruikt in plaats van terug te leveren aan het net. Je drukt het uit in kWh per jaar of als percentage van je totale opwek. Wek je 3.500 kWh op en lever je 2.450 kWh terug, dan is je zelfverbruik 1.050 kWh, ofwel 30 procent.
Het woord wordt vaak verward met zelfvoorzieningsgraad. Dat is het andere perspectief: welk deel van je totale stroomverbruik je met eigen zonnestroom dekt. In het voorbeeld hierboven, met een verbruik van 3.200 kWh, dek je 1.050 kWh zelf. Je zelfvoorzieningsgraad is dan bijna 33 procent. Een huis met veel panelen en weinig verbruik heeft vaak een laag zelfverbruik en toch een hoge zelfvoorzieningsgraad. Hoe je dat tweede getal berekent, staat in hoe bereken je je zelfvoorzieningsgraad met een thuisbatterij.
Let bij offertes en apps op welk getal er staat. Een aanbieder die "70 procent" belooft, kan beide bedoelen, en het verschil kan groot zijn.
Hoeveel zelfverbruik is normaal?
Milieu Centraal schrijft dat huishoudens met zonnepanelen zonder er iets voor te doen ongeveer 30 procent van hun zonnestroom zelf gebruiken. Dat deel gaat grotendeels op aan apparaten die altijd aanstaan, zoals koelkast, vriezer en wifirouter, plus verlichting en tv. Een warmtepomp of elektrische auto kan het percentage flink verhogen, als die draaien of laden wanneer de zon schijnt.
| Situatie (voorbeelden Milieu Centraal) | Verbruik per jaar | Zelfverbruik | Stroomkosten per jaar |
|---|---|---|---|
| Zonnepanelen, niets aangepast | 3.200 kWh | 30% | € 650 |
| Wasmachine, vaatwasser en droger op zonnige uren | 3.200 kWh | 35% | € 600 |
| Buffervat warmtepomp opgewarmd met zonnestroom | 5.500 kWh | 45% | € 1.100 |
| Elektrische auto geladen met zonnestroom | 5.500 kWh | 50% | € 1.050 |
De tabel laat zien dat apparaten verschuiven bij een gewoon huishouden een paar procentpunten oplevert, in dit voorbeeld zo'n € 50 per jaar. Bij een huis met een warmtepomp of elektrische auto is de winst groter, omdat er meer verbruik te verschuiven valt. Milieu Centraal noemt slim laden van een elektrische auto als manier om van ongeveer 30 naar meer dan 50 procent te gaan.
Waarom zelfverbruik vanaf 2027 meer waard is
Tot en met 2026 mag je salderen: teruggeleverde stroom wordt weggestreept tegen stroom die je afneemt. Of je zonnestroom direct gebruikt of eerst teruglevert, maakt dan weinig uit. Volgens de Rijksoverheid stopt de salderingsregeling op 1 januari 2027. Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een terugleververgoeding van minimaal 50 procent van het kale leveringstarief, tot 2030, en kan je leverancier terugleverkosten rekenen. Milieu Centraal schrijft dat je bij de meeste leveranciers netto ongeveer een halve cent per kWh overhoudt, terwijl een gekochte kWh bij een vast of variabel contract 3 tot 4 keer duurder is dan zelf opgewekte stroom.
Bij een dynamisch contract komt de avondpiek erbij. Op 24 juni 2026 kostte stroom om 20.45 uur ruim € 1,20 per kWh inclusief energiebelasting en btw, meldde Keuze.nl, de hoogste kwartierprijs tot dan toe. Het vorige record, € 1,188, viel op 12 december 2024. Zulke kwartieren zijn uitzonderlijk en bepalen je jaarrekening niet. Ze laten wel het patroon zien: 's middags is er veel zonnestroom en is de prijs laag, 's avonds is de vraag hoog en de prijs ook. Zelfverbruik over de avond tillen, en dat is wat een batterij doet, levert daardoor meer op dan het gemiddelde tarief doet vermoeden. Meer over dat patroon lees je bij het stroomprijsrecord van 24 juni 2026.
Eerst verhogen zonder batterij
De goedkoopste kWh is de zonnestroom die je direct gebruikt. Er is geen verlies door laden en ontladen, en het kost niets extra. Begin daarom met apparaten die veel verbruiken en waarvan het tijdstip niet uitmaakt.
- Zet wasmachine, vaatwasser en droger met de uitsteltimer op de middag, en laat ze na elkaar draaien in plaats van tegelijk.
- Laat een elektrische boiler of het buffervat van een warmtepomp opwarmen tussen ongeveer 11.00 en 15.00 uur.
- Laad een elektrische auto overdag als hij thuis staat, met een laadpaal die op zonne-overschot kan laden.
- Gebruik een slimme stekker alleen voor eenvoudige apparaten die veilig vanzelf mogen aangaan.
Kijk daarna opnieuw naar je cijfers. Wie overdag thuiswerkt of al een auto overdag laadt, heeft soms nog maar weinig overschot. Dan blijft er voor een batterij weinig te doen.
Hoeveel een thuisbatterij toevoegt
Een batterij vangt het deel op dat je met verschuiven niet kwijtraakt. In de meetproef van Vereniging Eigen Huis en CE Delft, met dertien huishoudens van oktober 2024 tot oktober 2025, steeg het zelfverbruik bij een goed gedimensioneerde batterij met gemiddeld ongeveer 30 procentpunt. Een huishouden met 12 panelen en een batterij van 5 kWh ging van 35 naar 68 procent. Een huishouden met 36 panelen en een warmtepomp ging met een batterij van 10 kWh van 6 naar 33 procent: zelfs na de batterij ging tweederde van de zonnestroom het net op.
Dat tweede voorbeeld laat de grens zien. Een batterij laadt één keer per dag vol en is na een zonnige middag snel vol. Milieu Centraal rekent voor 10 panelen met ongeveer 15 kWh opwek op een gemiddelde junidag en 2,5 kWh op een gemiddelde decemberdag, tegenover een typische batterij van 6 kWh. In de zomer kun je dus niet alles opslaan, in de winter raakt de batterij niet vol. Een grotere batterij helpt alleen als je 's avonds en 's nachts ook meer verbruikt. Eigen Huis noemt 5 tot 10 kWh genoeg voor de meeste huishoudens.
Ook instellingen tellen mee. Een batterij die een grote reserve aanhoudt voor noodstroom, of die laadt uit het net voor handel op een dynamisch contract, heeft minder ruimte voor zonnestroom. In de proef verloor de batterij ongeveer 15 procent van de energie bij laden en ontladen. Met salderen, de situatie in 2026, maakte dat de stroomkosten van de twee huishoudens met alleen zelfverbruik iets hoger in plaats van lager.
Zo meet je je eigen zelfverbruik
Je hebt twee getallen nodig over dezelfde periode: hoeveel je panelen opwekten, uit de app of het display van je omvormer, en hoeveel je teruglevert, van je slimme meter of jaarafrekening. Zelfverbruik is opwek min teruglevering. Deel dat door de opwek voor het percentage.
Met een batterij moet je één ding weten. Opwek min teruglevering telt dan ook de energie mee die in de batterij verloren gaat. Stel dat je batterij 1.235 kWh laadt en daar 1.050 kWh van teruggeeft. Je teruglevering daalt met 1.235 kWh, maar je koopt maar 1.050 kWh minder in. Kijk daarom voor de financiële kant naar je afname van het net, niet alleen naar je zelfverbruik.
Jaartotalen zeggen weinig over wanneer je stroom over hebt. Bekijk uurdata via de P1-poort van je slimme meter of de app van je leverancier, en vergelijk een zomermaand met een wintermaand, en een werkdag met een weekend. Pas dan zie je of het overschot echt 's middags valt en het verbruik 's avonds.
Rekenvoorbeeld: wat 1 procentpunt zelfverbruik oplevert
Een eigen berekening met aannames: 3.500 kWh opwek per jaar, een vast contract waarbij een gekochte kWh € 0,31 kost (de prijsaannames van CE Delft: leveringstarief € 0,1514 en energiebelasting € 0,10154, plus btw), en een netto terugleververgoeding van € 0,005 per kWh na 2027. Elk procentpunt extra zelfverbruik is 35 kWh. Door direct verbruik levert dat 35 × (€ 0,31 − € 0,005) = ongeveer € 10,70 per jaar op.
Met een batterij gaat 15 procent verloren, dus voor elke 35 kWh die de batterij aan je huis levert, laadt hij ongeveer 41 kWh. De waarde is dan 35 × € 0,31 − 41 × € 0,005, ongeveer € 10,60 per procentpunt. Dertig procentpunt erbij is zo'n € 320 per jaar. Tegenover een batterij van 5 kWh die volgens CE Delft € 3.500 tot € 5.000 kost inclusief installatie en btw, is dat een terugverdientijd van 11 tot 16 jaar. Krijg je van je leverancier netto 3 tot 4 cent per teruggeleverde kWh, wat bij enkele grote leveranciers in 2027 het geval is, dan daalt de opbrengst met een paar tientjes per jaar.
Het rekenvoorbeeld laat ook zien waar het niet loont: verschuif je met gedrag al 5 procentpunt, dan is dat € 50 per jaar gratis, terwijl dezelfde 5 procentpunt met een batterij een paar duizend euro kost. Hoe zonnepanelen en een batterij samen te dimensioneren zijn, lees je in zonnepanelen met thuisbatterij. Een vuistregel om mee af te sluiten: koop pas een batterij als je na het verschuiven van je flexibele apparaten nog op de meeste zomerdagen minstens een paar kWh overschot hebt en 's avonds een vergelijkbare hoeveelheid inkoopt.
Veelgestelde vragen
Is 100 procent zelfverbruik haalbaar?
Voor vrijwel geen enkel huis. In de zomer wek je meer op dan een batterij kan opslaan, in de winter te weinig om hem te vullen. Zelfs in de meetproef van Eigen Huis kwam de beste opstelling met alleen zelfverbruik uit op 68 procent.
Wat is het verschil tussen zelfverbruik en zelfvoorzieningsgraad?
Zelfverbruik is het deel van je opwek dat je zelf gebruikt. Zelfvoorzieningsgraad is het deel van je totale verbruik dat je met eigen zonnestroom dekt. Met veel panelen en weinig verbruik is het eerste laag en het tweede hoog.
Is direct verbruik beter dan opslaan in een batterij?
Ja. Direct verbruik kost niets en heeft geen verlies. In de meetproef ging bij laden en ontladen ongeveer 15 procent van de energie verloren. Een batterij is voor het overschot dat je niet kunt verschuiven.
Welke cijfers controleer ik in een offerte?
Vraag of het percentage zelfverbruik of zelfvoorzieningsgraad is, op welke meetperiode het rust, of batterijverliezen zijn meegeteld en met welke terugleververgoeding voor 2027 is gerekend.
Bronnen en controle
- Milieu Centraal: Thuisbatterij, zonne-energie opslaan, geraadpleegd 17 oktober 2026
- Milieu Centraal: Zonnestroom als de saldering stopt, geraadpleegd 17 oktober 2026
- Rijksoverheid: Salderingsregeling, geraadpleegd 17 oktober 2026
- CE Delft voor Vereniging Eigen Huis: Onderzoeksrapportage proefopstellingen thuisbatterijen (februari 2026), geraadpleegd 17 oktober 2026
- Solar & Storage Magazine: Onderzoek Eigen Huis, thuisbatterij verhoogt eigen gebruik zonnestroom met 30 procent (6 februari 2026), geraadpleegd 17 oktober 2026
- Keuze.nl: Hoogste stroomprijs ooit op 24 juni 2026, geraadpleegd 17 oktober 2026
Ontdek of een thuisbatterij bij jou past
Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.