Salderen & energiemarkt

Wat is de intraday stroommarkt en wat merk je ervan?

In het kort

De intraday stroommarkt is de handel in elektriciteit na de day-ahead veiling, tot kort voor het moment van levering. In Nederland kun je er volgens EPEX SPOT tot vijf minuten voor levering kwartieren kopen en verkopen. Leveranciers, producenten en handelaren gebruiken die markt om fouten in hun voorspelling van verbruik en zonne- en windstroom te herstellen. Als huishouden handel je er niet zelf op; de meeste dynamische contracten volgen de day-ahead prijs die een dag vooraf bekend is.

Na de veiling van gisteren gaat de handel door

De meeste stroom voor morgen wordt verhandeld op de day-ahead markt. Die werkt als een veiling: volgens de ACM wordt de grensoverschrijdende capaciteit daarvoor tussen 12:00 en 13:00 uur op de dag voor levering verdeeld, en op 30 september 2025 publiceerde EPEX SPOT de uitslag voor de 96 kwartieren van de volgende dag om 13:08. Daarna liggen die prijzen vast. Hoe die veiling werkt, staat in hoe komt de day-ahead stroomprijs tot stand.

Maar een voorspelling van gisteren klopt zelden precies. Er komt een wolkenveld over dat niemand had verwacht, een windpark draait minder hard of een centrale valt uit. Voor zulke afwijkingen bestaat de intraday markt: de handel binnen dezelfde dag, of eigenlijk vanaf de middag ervoor tot vlak voor het moment van levering. Volgens een overzicht van RaboResearch uit mei 2024 opent die markt om 15:00 uur, een paar uur nadat de day-ahead markt om 12:00 uur sluit.

Het grote verschil met de day-ahead markt is de manier van handelen. De day-ahead markt is een veiling met één prijs per kwartier voor iedereen. De intraday markt is volgens RaboResearch geen veiling maar een platform waar kopers en verkopers elkaar vinden. Je betaalt of ontvangt wat je zelf hebt geboden, wat handelaren pay-as-bid noemen. Er is dus geen enkele intraday prijs per kwartier, maar een reeks transacties tegen verschillende prijzen.

Tot vijf minuten voor levering

In de handelsbrochure van EPEX SPOT staat dat de doorlopende intraday handel 24 uur per dag en 7 dagen per week loopt. Voor Nederland kunnen kwartier- en uurcontracten voor de volgende dag vanaf 15:00 uur worden verhandeld, en sluit de handel voor binnenlandse transacties vijf minuten voor het begin van de levering. Voor handel over de grens noemt dezelfde brochure 60 minuten. Die brochure is van januari 2019; de tijden kunnen sindsdien zijn aangepast, dus zie ze als indicatie.

Over de grens is de intraday markt sinds juni 2018 Europees gekoppeld. Volgens de Tsjechische marktbeheerder OTE begon de Single Intraday Coupling (SIDC) toen met 14 landen en deden er na een tweede ronde in november 2019 21 mee. In dat systeem kan een bod uit Nederland worden gematcht met een bod uit een ander land, zolang er transportcapaciteit tussen de landen vrij is.

Sinds 13 juni 2024 zijn er ook drie intraday veilingen per leveringsdag, naast de doorlopende handel. OTE noemt de tijden: 15:00 en 22:00 uur op de dag ervoor, en 10:00 uur op de dag zelf voor de uren van 12:00 tot 24:00. EPEX SPOT schreef bij de start dat de doorlopende handel voor en na die veilingen gewoon doorgaat. De veilingen zijn vooral bedoeld om de grenscapaciteit eerlijk te prijzen.

MarktWanneerHoe de prijs ontstaat
Day-aheadDag ervoor, rond 12:00 uur, uitslag kort na 13:00 uurVeiling, één prijs per kwartier
Intraday doorlopendVanaf 15:00 uur de dag ervoor tot 5 minuten voor leveringElke transactie tegen de eigen biedprijs
Intraday veilingen15:00 en 22:00 uur de dag ervoor, 10:00 uur op de dag zelfVeiling met grenscapaciteit
OnbalansAchteraf, per kwartierOnbalansprijs van TenneT

Waarom leveranciers op het laatste moment handelen

Elke partij die stroom inkoopt of verkoopt, valt onder een programmaverantwoordelijke, in het Engels balance responsible party. Volgens TenneT kan dat een producent, een groot verbruiker, een energieleverancier of een handelaar zijn. Zo'n partij geeft TenneT elke dag een energieprogramma door: hoeveel stroom zij per kwartier denkt af te nemen, op te wekken en te verhandelen. In de onbalansprijssystematiek van TenneT is dat kwartier de programma tijd eenheid van 15 minuten.

Na afloop meten de netbeheerders wat er echt is gebeurd. Het verschil tussen programma en meting heet onbalans en wordt volgens TenneT verrekend tegen de onbalansprijs. Die prijs ontstaat doordat TenneT bij een tekort of overschot regel- en reservevermogen inzet, oplopend van goedkope naar dure biedingen. Een partij die er flink naast zit op een moment dat het hele net krap is, kan dus een hoge prijs betalen. Op het record van september 2025 en wat batterijen op die markt verdienen, gaat kan een thuisbatterij geld verdienen met stroomhandel in.

De intraday markt is het gereedschap om die afrekening te voorkomen. TenneT schrijft dat programmaverantwoordelijken hun programma intraday mogen aanpassen. Ziet een leverancier 's ochtends dat de zonnepanelen van zijn klanten minder gaan opwekken dan gisteren voorspeld, dan koopt hij het tekort alsnog bij. RaboResearch noemt dit het verfijnen van het profiel, omdat partijen per kwartier voor balans moeten zorgen.

Rekenvoorbeeld: een bewolkte middag

Neem een leverancier met veel klanten met zonnepanelen. Gisteren verwachtte hij dat zijn klanten tussen 13:00 en 13:15 uur samen 10 MWh zouden terugleveren, en die stroom heeft hij day-ahead al verkocht. Om 10:00 uur blijkt uit een nieuwe weersverwachting dat het bewolkt wordt en het maar 4 MWh wordt. Alle getallen en prijzen hieronder zijn aannames om het mechanisme te laten zien, geen gemeten waarden.

  • Niets doen: het tekort van 6 MWh wordt onbalans. Bij een aangenomen onbalansprijs van € 300 per MWh kost dat € 1.800.
  • Intraday bijkopen: 6 MWh tegen een aangenomen € 110 per MWh kost € 660.
  • Verschil: € 1.140 voor dit ene kwartier.

De onbalansprijs kan ook lager uitvallen dan de intraday prijs, en dan had niets doen goedkoper geweest. Dat weet de leverancier vooraf niet. Intraday handel ruilt die onzekerheid in voor een bekende prijs. Met duizenden klanten en 96 kwartieren per dag lopen die kosten in een jaar op. Leveranciers moeten ze ergens terugverdienen, in hun opslag per kWh, hun vaste kosten of hun terugleverkosten.

Over dat laatste zegt de Rijksoverheid dat terugleverkosten alleen kosten mogen zijn die leveranciers maken om de teruggeleverde stroom te verwerken. Dat het opvangen van verkeerd voorspelde zonnestroom daar in de praktijk onder valt, is onze inschatting op basis van hoe het mechanisme werkt; een leverancier maakt zijn eigen opbouw niet openbaar. Wat terugleverkosten voor jou betekenen, lees je in wat zijn terugleverkosten en wat betekenen ze voor een thuisbatterij.

Wat je als huishouden van de intraday markt merkt

Rechtstreeks merk je weinig. Een gewoon huishouden handelt niet op een beurs. Ook bij een dynamisch contract betaal je meestal de day-ahead prijs. In de voorwaarden van Eneco Dynamisch staat bijvoorbeeld dat de stroomprijs per uur is gebaseerd op EPEX Spot Power NL Hourly en dat de tarieven vanaf 15:00 uur voor de volgende dag in de app staan. Een prijs die een dag vooraf vastligt, is geen intraday prijs. De ACM schrijft op ConsuWijzer dat het tarief bij een dynamisch contract per kwartier, per uur of per dag kan veranderen; welke variant jij hebt, staat in je eigen voorwaarden.

Indirect merk je de markt wel. Hoe beter leveranciers hun afwijkingen intraday kunnen opvangen, hoe minder onbalanskosten ze maken. Hoe lastiger dat wordt, bijvoorbeeld doordat er steeds meer zonnepanelen bijkomen die tegelijk meer of minder leveren dan verwacht, hoe meer kosten er via het tarief bij klanten terechtkomen. Na het einde van salderen op 1 januari 2027 krijg je volgens de Rijksoverheid voor teruggeleverde stroom een vergoeding die tot 2030 minimaal 50 procent van het kale leveringstarief moet zijn. Hoe goed jouw leverancier met korte-termijnafwijkingen omgaat, is een van de dingen die zijn ruimte voor die vergoeding bepaalt.

Er zijn ook aanbieders die thuisbatterijen bundelen en op de kortere markten inzetten. Zonneplan beschrijft de intraday markt als handel nog dichter op levering dan day-ahead, en de onbalansmarkt als de plek waar afwijkingen in realtime worden gecorrigeerd. Zonneplan is zelf aanbieder van zo'n dienst, dus lees dat als uitleg van een belanghebbende. Hoeveel zo'n dienst jou oplevert, hangt af van de voorwaarden en het aantal laadcycli, niet van hoe de markt in theorie werkt.

Hoeveel stroom er intraday wordt verhandeld

De intraday markt is veel kleiner dan de day-ahead markt. RaboResearch noemt voor Nederland een intraday volume van ongeveer 9 TWh per jaar tegenover ongeveer 50 TWh op de day-ahead markt. Het grootste deel van de stroom ligt dus de dag ervoor al vast. Intraday is de correctiemarkt, geen vervanging.

Handelen kan via meerdere platforms. RaboResearch noemt EPEX SPOT, ETPA en Nord Pool. Voor de consument maakt dat niet uit, maar het verklaart waarom er geen enkele officiële intraday prijs is die je ergens kunt opzoeken zoals de day-ahead prijs. Elk platform heeft zijn eigen transacties, en binnen een platform verschilt de prijs per transactie.

Wat je hiermee doet bij een thuisbatterij

Stuur je batterij zelf op prijs, dan werk je met de day-ahead prijzen van je contract. Die liggen een dag vooraf vast, dus een laadplan voor morgen kan al 's middags klaar zijn. Intraday prijzen zijn voor een gewone installatie niet beschikbaar en ook niet nodig: de besparing van een thuisbatterij zit vooral in eigen zonnestroom die je 's avonds gebruikt in plaats van terug te leveren. Of een dynamisch contract daarbij past, staat in is een dynamisch energiecontract slim met een thuisbatterij.

Biedt een aanbieder aan om je batterij op intraday of onbalans in te zetten, vraag dan drie dingen. Hoeveel cycli per dag laat de dienst de batterij maken, en telt dat mee voor je garantie? Wie krijgt de opbrengst en hoe wordt die verdeeld? En wat gebeurt er met de energiebelasting en terugleverkosten als de batterij na 2027 stroom van het net laadt en weer teruglevert? Kan de aanbieder dat niet op papier zetten met een rekenvoorbeeld voor jouw situatie, reken dan alleen met de besparing op eigen verbruik.

Veelgestelde vragen

Tot wanneer kun je intraday stroom verhandelen?

Volgens de handelsbrochure van EPEX SPOT tot vijf minuten voor het begin van de levering bij handel binnen Nederland, en tot 60 minuten bij handel over de grens. De brochure is van januari 2019, dus de tijden kunnen sindsdien zijn aangepast.

Is de intraday prijs hetzelfde als de onbalansprijs?

Nee. Op de intraday markt handelen partijen vooraf tegen een prijs die ze zelf bieden. De onbalansprijs rekent TenneT achteraf per kwartier af met partijen die afwijken van hun programma, op basis van het regel- en reservevermogen dat nodig was.

Betaal ik bij een dynamisch contract de intraday prijs?

Meestal niet. De meeste dynamische contracten volgen de day-ahead prijs die een dag vooraf bekend is. Eneco Dynamisch gebruikt bijvoorbeeld EPEX Spot Power NL Hourly en toont de tarieven vanaf 15:00 uur voor de volgende dag. Kijk in je eigen voorwaarden.

Hoe groot is de intraday markt in Nederland?

RaboResearch noemde in 2024 een verhandeld volume van ongeveer 9 TWh per jaar, tegenover ongeveer 50 TWh op de day-ahead markt. Het grootste deel van de stroom wordt dus de dag ervoor al verhandeld.

Bronnen en controle

Controletoelichting: De volumes, tijden en prijzen in het rekenvoorbeeld (10 en 4 MWh, € 300 en € 110 per MWh) zijn aannames. De handelstijden komen uit een EPEX SPOT-brochure van 2019 en zijn niet opnieuw bij de beurs gecontroleerd. Dat leveranciers kosten voor korte-termijnafwijkingen in hun terugleverkosten verwerken, is onze inschatting; leveranciers publiceren die opbouw niet.

Past een thuisbatterij bij jou?

Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.

Start de gratis scan Direct offertes vergelijken