In het kort
De day-ahead stroomprijs ontstaat op een Europese veiling waar elektriciteit een dag voor levering wordt verhandeld. Sinds 1 oktober 2025 is er voor elk kwartier van de volgende dag een eigen prijs, 96 per dag. De duurste centrale die nodig is om de vraag te dekken, bepaalt de prijs voor dat kwartier. Op je rekening komen daar de opslag van je leverancier, energiebelasting en 21 procent btw bij.
Een veiling voor elk kwartier van morgen
Stroom voor huishoudens wordt grotendeels ingekocht op de groothandelsmarkt. Het bekendste deel daarvan is de day-ahead markt: een markt waar elektriciteit een dag voor levering wordt verhandeld. Producenten, handelaren en grote verbruikers zoals industriebedrijven kopen en verkopen daar stroom voor de volgende dag. Particulieren kunnen er niet zelf handelen; je merkt de uitkomst alleen via je energieleverancier.
Sinds leveringsdag 1 oktober 2025 rekent de Europese day-ahead koppeling (SDAC) met blokken van een kwartier in plaats van een uur. Volgens beurs EPEX SPOT ging het eerste resultaat over de 96 kwartieren van 1 oktober 2025, en werd die uitslag op 30 september om 13:08 gepubliceerd. Voor elke dag zijn er dus 96 prijzen, die allemaal al de dag ervoor vastliggen. Daarom kun je in de app van een dynamische leverancier 's middags al zien wat stroom morgen om 19:00 kost.
Waarom die overstap naar kwartieren? Het aanbod schommelt steeds sneller doordat er meer zon en wind bijkomt. Solar Magazine schreef bij het uitstel van de invoering dat handelaren en leveranciers daardoor preciezer moeten inkopen, omdat een afwijking binnen een uur tot onbalanskosten kan leiden. Een kwartierprijs laat beter zien wat stroom op dat moment echt waard is.
De duurste centrale die nodig is, bepaalt de prijs
Op de day-ahead markt bieden producenten hun stroom aan en wordt het aanbod ingezet op volgorde van prijs. Eerst komen de bronnen die bijna niets kosten om te draaien, zoals zon en wind. Daarna volgen duurdere centrales tot de vraag in dat kwartier gedekt is. De laatste centrale die nog nodig is, zet de prijs voor alle stroom in dat kwartier. Economen noemen dat de merit order.
Dat verklaart het bekende patroon van een dynamisch contract. Op een zonnige middag is er veel goedkope zonnestroom en is de laatste benodigde bron vaak goedkoop, soms zelfs zo ruim dat de prijs onder nul zakt. Rond 19:00 komt iedereen thuis, gaat de vraag omhoog en verdwijnt de zon. Dan moet een gascentrale bijspringen. Op 24 juni 2026 leidde zo'n situatie tot een avondprijs die volgens Bright ongeveer vijf keer zo hoog was als normaal. Bright legde die dag uit dat gascentrales een groot deel van het jaar stilstaan en hun vaste lasten moeten terugverdienen in de weinige uren dat ze wel mogen draaien.
De gasprijs werkt dus door in de stroomprijs, ook als er maar een klein deel gasstroom nodig is. Volgens de ACM kan een plotselinge schok in het aanbod, zoals het wegvallen van gaslevering, de tarieven snel opdrijven. Een ruim aanbod van gas of stroom haalt ze ook weer snel omlaag.
Van beursprijs naar de prijs op je rekening
De day-ahead prijs is het kale deel. Volgens de ACM rekenen dynamische leveranciers daarbovenop een vast bedrag en een opslag per kWh, en die verschillen flink per leverancier. Voor een gemiddeld huishouden kan dat verschil volgens de ACM oplopen tot enkele honderden euro's per jaar. Over alles samen betaal je energiebelasting en btw, net als bij een vast of variabel contract.
De energiebelasting op stroom is in 2026 volgens de Belastingdienst € 0,09161 per kWh tot 10.000 kWh per jaar, zonder btw. Milieu Centraal noemt een btw van 21 procent over zowel het kale tarief als de energiebelasting. Voor 2027 staat in de fiscale sleuteltabel bij het Belastingplan 2027 een tarief van 8,80 cent per kWh. Daartegenover staat de vermindering energiebelasting, een vast bedrag per woningaansluiting dat los staat van je verbruik: volgens de Rijksoverheid € 519,80 zonder btw in 2026 en € 519,58 in 2027. Die korting verandert niet als je meer of minder stroom gebruikt, dus voor de vraag wat een extra kWh kost telt hij niet mee.
| Onderdeel | Hoe hij wordt bepaald | Verschilt per kwartier? |
|---|---|---|
| Day-ahead prijs | Veiling op de groothandelsmarkt, een dag vooraf | Ja |
| Opslag leverancier | Vast bedrag per kWh uit je contract | Nee |
| Energiebelasting | Wettelijk tarief per kWh | Nee |
| Btw | 21 procent over de som hierboven | Ja, mee met het totaal |
| Vaste leveringskosten en nettarieven | Vast bedrag per maand | Nee, los van verbruik |
Het gevolg is dat het verschil tussen goedkope en dure momenten op je rekening iets groter is dan op de beurs, omdat de btw meegroeit met de day-ahead prijs. De vaste delen schuiven alleen het hele prijsniveau omhoog. Hoe de energiebelasting uitpakt als je met een batterij stroom van het net opslaat, staat in hoe werkt energiebelasting op stroom met een thuisbatterij.
Rekenvoorbeeld: middag tegenover avond
Neem een dag waarop de day-ahead prijs om 13:00 € 0,05 per kWh is en om 20:00 € 0,25 per kWh. Dit zijn verzonnen voorbeeldprijzen, geen gemeten waarden. We rekenen met een opslag van € 0,02 per kWh (aanname, kijk in je eigen contract), de energiebelasting van 2026 en 21 procent btw over het hele bedrag.
- Middag: (0,05 + 0,02 + 0,09161) x 1,21 = ongeveer € 0,196 per kWh.
- Avond: (0,25 + 0,02 + 0,09161) x 1,21 = ongeveer € 0,438 per kWh.
- Negatieve middag van min € 0,05: (min 0,05 + 0,02 + 0,09161) x 1,21 = ongeveer € 0,075 per kWh.
Het verschil tussen middag en avond is op de beurs 20 cent, op je rekening ongeveer 24 cent. Laat een thuisbatterij 5 kWh van de middag naar de avond schuiven, met een rendement van 90 procent heen en terug (aanname), dan koop je ongeveer 5,56 kWh in voor € 1,09 en voorkom je 5 kWh avondstroom van € 2,19. Dat scheelt die dag ongeveer € 1,10. Zo'n groot verschil is er lang niet elke dag; in de winter is er 's middags weinig zonnestroom en ligt de middagprijs vaak dichter bij de avondprijs. Reken dus niet met dit bedrag maal 365.
Het derde voorbeeld laat iets zien wat vaak wordt gemist. Ook als de beursprijs onder nul zakt, betaal je meestal nog steeds iets per kWh, omdat de energiebelasting en de opslag blijven staan. Pas bij een heel diep negatieve beursprijs wordt de totaalprijs zelf negatief. Meer daarover lees je in wat zijn negatieve stroomprijzen en wat doet een thuisbatterij ermee.
Uurprijs of kwartierprijs op je rekening
Dat de markt per kwartier rekent, betekent niet dat jouw leverancier dat ook doet. Volgens een rondgang van NU.nl, waarover Bright in juli 2025 schreef, bleven de meeste leveranciers voorlopig een uurprijs gebruiken, berekend als gemiddelde van de kwartieren in dat uur. Alleen Tibber zou in oktober 2025 overgaan op kwartierprijzen. De ACM schrijft op ConsuWijzer dat het tarief bij een dynamisch contract per kwartier, per uur of per dag kan veranderen. Welke variant jij hebt, staat in je voorwaarden.
Voor een thuisbatterij maakt dat uit. Met een kwartierprijs kan de software precies op de duurste kwartieren ontladen. Met een uurprijs worden pieken van een enkel kwartier uitgevlakt en valt er per keer iets minder te halen. Je slimme meter meet je verbruik en de leverancier rekent dat achteraf af, zoals de ACM uitlegt.
Wat dit betekent voor terugleveren na 2027
De salderingsregeling stopt op 1 januari 2027, meldt de Rijksoverheid. Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een terugleververgoeding die tot 2030 minimaal 50 procent van het kale leveringstarief moet zijn. Bij een dynamisch contract hangt het kale tarief op het moment van terugleveren samen met de day-ahead prijs van dat moment. Hoe jouw leverancier de vergoeding precies berekent, verschilt per contract; zie wat is een terugleververgoeding.
Dat maakt de prijsvorming van de day-ahead markt na 2027 belangrijker voor iedereen met zonnepanelen. Juist op zonnige middagen, als jouw panelen het meest opwekken, is de beursprijs vaak het laagst omdat alle andere panelen in Nederland dan ook draaien. Stroom die je dan zelf gebruikt of opslaat, blijft volgens de Rijksoverheid vrij van belasting en leverancierskosten. Het verschil tussen middag en avond wordt zo de kern van de rekensom voor een batterij.
Zo gebruik je de day-ahead prijs in de praktijk
Kijk elke dag niet alleen naar de laagste prijs, maar naar het verschil tussen de goedkoopste en de duurste uren. Een batterij verdient alleen aan dat verschil, min het verlies bij laden en ontladen. Is het verschil op je rekening kleiner dan ongeveer 10 procent van de avondprijs, dan loont het vaak niet om van het net te laden; dat is een vuistregel op basis van het rendement van 90 procent uit het voorbeeld, zonder slijtage van de batterij mee te rekenen. Tel je die wel mee, dan moet het verschil groter zijn.
Vergelijk bij het kiezen van een dynamisch contract de opslag per kWh en het vaste bedrag, want de day-ahead prijs is bij alle leveranciers hetzelfde. Controleer ook of je per kwartier of per uur afrekent als je een batterij met slimme sturing hebt. Of een dynamisch contract bij jouw situatie past, lees je in is een dynamisch energiecontract slim met een thuisbatterij.
Veelgestelde vragen
Hoe laat zijn de stroomprijzen voor morgen bekend?
De prijzen liggen een dag van tevoren vast. Op de eerste dag met kwartierprijzen publiceerde EPEX SPOT de uitslag om 13:08. Je leverancier toont ze daarna in de app of op de website.
Waarom is stroom 's avonds vaak duurder dan 's middags?
's Middags is er veel goedkope zonnestroom. 's Avonds stijgt de vraag terwijl de zon wegvalt, en moeten duurdere gascentrales bijspringen. De duurste centrale die nodig is, bepaalt de prijs voor dat kwartier.
Betaal ik bij een negatieve beursprijs echt niets?
Meestal wel iets. Over een negatieve beursprijs komen nog de opslag van je leverancier, energiebelasting van € 0,09161 per kWh in 2026 en btw. Pas bij een sterk negatieve beursprijs wordt de totaalprijs zelf negatief.
Rekent mijn leverancier per kwartier of per uur?
Dat verschilt. In 2025 bleven de meeste leveranciers een uurprijs gebruiken, berekend als gemiddelde van de vier kwartieren. Kijk in je contractvoorwaarden welke variant je hebt.
Bronnen en controle
- EPEX SPOT: 15-minute products live on EPEX SPOT Day-Ahead markets, geraadpleegd 18 oktober 2026; 96 kwartieren vanaf 1 oktober 2025, publicatie 13:08
- ACM: Energiemonitor, dynamische contracten (november 2024), geraadpleegd 18 oktober 2026; opslag, vast bedrag, energiebelasting en btw
- ACM: afspraken met Energie-Nederland over dynamische contracten, geraadpleegd 18 oktober 2026; prijzen een dag vooraf bekend, afrekening via slimme meter
- ACM ConsuWijzer: vaste en variabele leveringskosten, geraadpleegd 18 oktober 2026
- Belastingdienst: tarieven energiebelasting, geraadpleegd 18 oktober 2026; € 0,09161 per kWh in 2026
- Rijksfinancien: fiscale sleuteltabel Belastingplan 2027, geraadpleegd 18 oktober 2026; 8,80 cent per kWh in 2027
- Rijksoverheid: opbouw energierekening, geraadpleegd 18 oktober 2026; vermindering energiebelasting 2026 en 2027
- Rijksoverheid: salderingsregeling, geraadpleegd 18 oktober 2026
- Milieu Centraal: energiebelasting 2026, geraadpleegd 18 oktober 2026; 21 procent btw
- Bright: waarom kost de stroom vanavond 5x meer dan normaal (24 juni 2026), geraadpleegd 18 oktober 2026; merit order en gascentrales
- Bright: energieprijs verandert per kwartier maar leveranciers blijven uurprijs rekenen (juli 2025), geraadpleegd 18 oktober 2026
- Solar Magazine: Europa stelt invoering kwartierprijzen stroommarkt uit, geraadpleegd 18 oktober 2026
Controletoelichting: De prijzen in het rekenvoorbeeld (€ 0,05 en € 0,25 per kWh), de opslag van € 0,02 per kWh en het batterijrendement van 90 procent zijn aannames. Het tarief voor 2027 komt uit het Belastingplan 2027. Of leveranciers in oktober 2026 nog per uur afrekenen, hebben we niet per leverancier gecontroleerd.
Ontdek of een thuisbatterij bij jou past
Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.