In het kort: Twee maanden voor het einde van de salderingsregeling zegt 68 procent van de zonnepaneelbezitters huishoudelijke apparaten bewuster te gebruiken als de zon schijnt, volgens onderzoek van Essent dat Solar Magazine op 26 oktober 2026 beschreef. Een veldproef met ruim 26.000 Eneco-klanten, op 28 oktober besproken in hetzelfde blad, laat zien wat zulk gedrag in de praktijk doet: wie zijn zonnestroomscore berekende, gebruikte in de avondpiek ongeveer 0,19 kWh per dag minder. Dat is merkbaar, maar klein naast wat een automatisch gestuurde thuisbatterij verschuift. De onderzoekers wijzen gedoe aan als grootste drempel en pleiten voor automatiseren.
Wat het onderzoek van Essent zegt
Energieleverancier Essent peilde hoe huishoudens met zonnepanelen zich voorbereiden op 1 januari 2027, de dag waarop de salderingsregeling stopt. Volgens het verslag van Solar Magazine van 26 oktober 2026 gebruikt 68 procent van de ondervraagden huishoudelijke apparaten bewuster op zonnige momenten. Drie op de vier zonnepaneelbezitters verdiepen zich inmiddels in het einde van salderen, en 72 procent verwacht na de jaarwisseling nog meer te doen om eigen zonnestroom direct te gebruiken.
Opvallend is de stemming. De ontevredenheid over het einde van salderen daalde volgens Essent van 79 procent in januari 2026 naar 59 procent in september 2026. Het artikel noemt geen steekproefgrootte en geen onderzoeksmethode, dus de cijfers zijn een indicatie van wat klanten zeggen, geen meting van wat ze doen. Essent noemt in hetzelfde stuk dat de dienst Slim Terugleveren, waarbij de omvormer bij een stroomoverschot tijdelijk minder levert, sinds september 2026 bij ongeveer 1.000 klanten actief is. Eerder schreef Solar Magazine dat deelnemers daarvoor 5 eurocent per gedimde kWh krijgen.
De achtergrond is bekend. Volgens de Rijksoverheid stopt de salderingsregeling vanaf 1 januari 2027. Daarna krijg je voor teruggeleverde stroom een terugleververgoeding, die tot 2030 minimaal 50 procent van het kale leveringstarief moet zijn. Het kabinet schrijft dat het huishoudens wil stimuleren hun eigen stroom te gebruiken in plaats van terug te leveren. Wat er precies verandert, staat in wat er verandert door het einde van de salderingsregeling.
Wat een proef met 26.000 huishoudens liet zien
Zeggen dat je de wasmachine overdag aanzet is één ding. Hoeveel het verbruik echt verschuift, liet een veldproef met Eneco-klanten zien, die Solar Magazine op 28 oktober 2026 beschreef. De proef hoort bij het Behavioural Insights Platform van de Users TCP, een samenwerkingsprogramma van 14 overheden onder het Internationaal Energie Agentschap. Sociaal psycholoog Mariella Rietgerk, promovenda aan de TU Delft, werkte mee aan het Nederlandse deel.
De onderzoekers lieten huishoudens hun zonnestroomscore berekenen: het deel van de eigen opwek dat je zelf verbruikt. Een score van 30 procent betekent dat 30 procent van de zonnestroom in huis werd gebruikt en 70 procent het net op ging. Van de 26.086 deelnemende klanten kregen er 19.943 in april vorig jaar een e-mail met de uitnodiging om hun score te berekenen. Een controlegroep van 6.141 klanten kreeg niets.
| Stap | Resultaat volgens het verslag |
|---|---|
| E-mail geopend | 77 procent |
| Calculator gebruikt | 18 procent |
| Aangemeld voor drie nieuwsbrieven met tips | 10 procent, ongeveer 2.000 huishoudens |
| Avondverbruik (16.00 tot 20.00 uur), hele groep met uitnodiging | 0,031 kWh per dag minder, een daling van 1,46 procent |
| Avondverbruik, gebruikers van de calculator | ongeveer 0,194 kWh per avond minder, een daling van 9,30 procent |
Het totale dagverbruik veranderde niet significant, en buiten de avondpiek steeg het verbruik ook niet significant. De onderzoekers spreken daarom van piekafvlakking, niet van verschuiven. Er zat ook een keerzijde aan. Huishoudens met een hoge score verlaagden hun teruglevering verder, maar huishoudens met een lage score leverden juist meer terug. Volgens de onderzoekers kan een lage score mensen ontmoedigen, een reactie van het type waarom zou ik het nog proberen.
Gedoe is de grootste rem
In een voorstudie onder 3.200 Eneco-klanten testte Rietgerk of boodschappen over geld, milieu of stroomuitval mensen eerder over de streep trokken om verbruik naar zonnige uren te verplaatsen. Het soort boodschap maakte geen verschil. Wat wel telde, was hoeveel gedoe mensen ervoeren. Wie veel gedoe meldde, was veel minder bereid zijn verbruik te verplaatsen, en dat verband was volgens het verslag zeer sterk.
Het onderzoek onderscheidt zes soorten gedoe: informatie, planning, sociale afstemming, dagritme, bediening van apparaten en het garanderen dat iets beschikbaar is. Bij huishoudens met zonnepanelen ging het bij het laden van de auto vooral om planning en dagritme. Het voorbeeld dat Rietgerk geeft is herkenbaar: de ene huisgenoot heeft de auto de volgende ochtend nodig, de andere niet. Dat los je niet op met een e-mail over je zonnestroomscore.
De onderzoekers geven energiebedrijven vijf principes mee. Flexibiliteit moet de moeite waard zijn, risico en onzekerheid moeten kleiner, mensen moeten controle houden, er moet meer geautomatiseerd worden, en het aanbod moet passen bij verschillende groepen. Automatiseren mag volgens hen alleen met toestemming en met de mogelijkheid om in te grijpen. Over kwetsbare huishoudens zegt de Nederlandse proef weinig, omdat er geen inkomensgegevens zijn verzameld.
Rekenvoorbeeld: gedrag tegenover een batterij
De cijfers uit de proef maken een grove vergelijking mogelijk. Een huishouden dat net als de gemiddelde calculatorgebruiker 0,194 kWh per avond minder van het net haalt, bespaart over een jaar ongeveer 71 kWh. Stel dat je voor stroom van het net 30 cent per kWh betaalt, inclusief belastingen. Dan is dat ongeveer 21 euro per jaar. Dat stroomtarief is een aanname voor dit voorbeeld; kijk voor je eigen situatie naar je contract.
Zet daar een thuisbatterij naast die op zonnige dagen overschot opslaat en 's avonds weer afgeeft. Neem aan dat zo'n batterij op 200 dagen per jaar gemiddeld 5 kWh verschuift. Dat is 1.000 kWh. Stel dat je na 2027 voor teruggeleverde stroom 5 cent per kWh krijgt en 's avonds 30 cent per kWh betaalt, dan scheelt elke verschoven kWh 25 cent, samen ongeveer 250 euro per jaar. Ook die getallen zijn aannames, en verlies in de batterij, terugleverkosten en de aanschafprijs zitten er niet in. Uitgebreidere sommen staan in drie rekenvoorbeelden voor een thuisbatterij na het einde van salderen.
Het verschil zit vooral in de schaal. Gedrag verschuift tienden van kilowatturen, een batterij een paar kilowattuur per dag, zonder dat iemand de wasmachine hoeft te plannen. Vereniging Eigen Huis kwam in augustus 2025 op een vergelijkbaar beeld: apparaten overdag laten draaien verhoogt het zelfverbruik met maar ongeveer 5 procent, terwijl 88 procent van de batterijbezitters de batterij gebruikt om eigen zonnestroom op te slaan. Wat zelfverbruik precies is en hoe een batterij het verhoogt, lees je in wat zelfverbruik is en hoe je het verhoogt met een thuisbatterij.
Dat betekent niet dat een batterij altijd loont. Wie overdag thuis is, weinig teruglevert of een kleine installatie heeft, haalt met gedrag en een paar timers misschien al het grootste deel van de winst binnen, zonder investering van duizenden euro's. En in de winter, als de panelen weinig opwekken, heeft een batterij weinig zonnestroom om op te slaan.
Wat je nu kunt doen
De les uit de proef is dat goede voornemens weinig doen als ze moeite kosten. Wie zijn zelfverbruik wil verhogen, kan beter eerst de makkelijke stappen automatiseren en pas daarna naar een batterij kijken. Een volgorde die bij de bevindingen past:
- Bereken je eigen zelfverbruik over een zonnige maand met de standen van je slimme meter en de opbrengst van je omvormer.
- Zet apparaten met een uitgestelde start, zoals wasmachine en vaatwasser, vast op de middag in plaats van ze per keer te plannen.
- Laat een elektrische auto of warmtepompboiler automatisch laden of verwarmen op zonnige uren, als je apparaat dat kan.
- Lever je daarna nog steeds veel terug, reken dan door wat een batterij met automatische sturing oplevert bij jouw terugleververgoeding.
Kies je voor een batterij, laat hem dan ook echt automatisch sturen. Een batterij die je met de hand moet bijsturen, loopt tegen hetzelfde gedoe aan als de wasmachine. Hoe de beste laadmomenten werken, staat in wanneer je een thuisbatterij het best oplaadt. Een eenvoudige vuistregel: verwacht van gedrag tientallen euro's per jaar en van een goed gestuurde batterij honderden, en zet daar de aanschafprijs tegenover voordat je beslist.
Veelgestelde vragen
Hoeveel zonnepaneelbezitters passen hun stroomgebruik aan?
Volgens onderzoek van Essent, beschreven door Solar Magazine op 26 oktober 2026, gebruikt 68 procent van de zonnepaneelbezitters apparaten bewuster als de zon schijnt, en verwacht 72 procent na het einde van salderen nog meer te doen. De steekproefgrootte is niet bekend.
Wat is een zonnestroomscore?
Het deel van je eigen zonnestroom dat je zelf verbruikt. Bij een score van 30 procent gebruik je 30 procent van je opwek in huis en gaat 70 procent naar het net. Eneco-klanten konden die score in een proef met een online calculator berekenen.
Hoeveel levert stroomgebruik aanpassen op?
In de proef met Eneco-klanten gebruikten huishoudens die de calculator invulden ongeveer 0,194 kWh per avond minder, een daling van 9,3 procent in de avondpiek. Bij een aangenomen stroomprijs van 30 cent per kWh is dat ongeveer 21 euro per jaar.
Waarom verschuiven mensen hun verbruik niet meer?
Volgens het onderzoek van TU Delft-promovenda Mariella Rietgerk is gedoe de grootste drempel: planning, afstemming met huisgenoten, dagritme en bediening van apparaten. Het soort boodschap, over geld, milieu of stroomuitval, maakte geen verschil.
Is een thuisbatterij dan altijd beter dan gedrag aanpassen?
Nee. Een batterij verschuift veel meer stroom, maar kost duizenden euro's. Wie overdag thuis is of weinig teruglevert, haalt met timers en automatisch laden vaak al een groot deel van de winst binnen. Reken het voor je eigen situatie door.
Bronnen en controle
- Solar Magazine, Zonnepaneelbezitters passen stroomgebruik massaal aan in aanloop naar einde salderingsregeling (26 oktober 2026), geraadpleegd 29 oktober 2026. Gebruikt voor de cijfers uit het onderzoek van Essent en het aantal klanten met Slim Terugleveren
- Solar Magazine, Zonnestroomscore van Eneco zet huishoudens met zonnepanelen aan tot actie, energiebedrijven moeten gedoe wegnemen en automatiseren (28 oktober 2026), geraadpleegd 29 oktober 2026. Gebruikt voor de opzet en resultaten van de proef, de voorstudie over gedoe en de vijf principes
- Solar Magazine, Essent geeft consument 5 eurocent per kilowattuur voor uitzetten zonnepanelen met nieuwe dienst Slim Terugleveren (7 september 2026), geraadpleegd 29 oktober 2026. Gebruikt voor de vergoeding van 5 eurocent per gedimde kWh
- Rijksoverheid, Salderingsregeling, geraadpleegd 29 oktober 2026. Gebruikt voor de einddatum van salderen, de minimale terugleververgoeding tot 2030 en het doel van het kabinet
- Solar Magazine, Consumenten met zonnepanelen hebben moeite om stroom zelf te gebruiken (14 augustus 2025), geraadpleegd 29 oktober 2026. Gebruikt voor de cijfers van Vereniging Eigen Huis over zelfverbruik en batterijbezitters
- Users TCP, 2025-26 Annual Report, geraadpleegd 29 oktober 2026. Ter controle van het bestaan van het Behavioural Insights Platform en de proeven met energiebedrijven, waaronder in Nederland
Controletoelichting: Het onderzoek van Essent en de Eneco-proef kennen we alleen uit de verslagen van Solar Magazine; de oorspronkelijke rapporten hebben we niet gevonden. Solar Magazine noemt bij het Essent-onderzoek geen steekproefgrootte of methode. Het jaarverslag van Users TCP bevestigt dat er proeven met energiebedrijven in Nederland liepen, maar noemt Eneco en de zonnestroomscore niet bij naam. Het rekenvoorbeeld gebruikt eigen aannames (30 cent per kWh stroomprijs, 5 cent terugleververgoeding, 5 kWh per dag op 200 dagen) en is geen voorspelling.
Past een thuisbatterij bij jou?
Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.