In het kort
Meestal een iets kleinere, maar niet een wezenlijk andere. Zonnepanelen op oost-west leveren over het jaar minder stroom dan op het zuiden, maar meer in de ochtend en de vroege avond, waardoor je volgens Milieu Centraal 3 tot 6 procent meer van je zonnestroom direct zelf gebruikt. Daardoor blijft er minder over om op te slaan en hoeft de batterij een kortere avond en nacht te overbruggen. De juiste grootte hangt vooral af van je eigen avond- en nachtverbruik, niet van de richting van je dak.
Wat verandert er als je panelen op oost en west liggen?
Panelen op het zuiden leveren per paneel de meeste stroom. Milieu Centraal noemt zuid, zuidwest en zuidoost met een hellingshoek van ongeveer 36 graden als de liggingen met de hoogste opbrengst. Een combinatie van oost en west levert minder, maar die opbrengst is volgens Milieu Centraal beter over de dag verspreid. Je wekt dan niet alleen rond het middaguur stroom op, maar ook in de ochtend en aan het eind van de middag.
Hoeveel minder het is, verschilt per bron en per dak. Gaslicht noemt voor daken op het oosten en westen een opbrengst van 85 procent van een zuiddak, en 95 procent voor zuidoost en zuidwest. De Duitse Verbraucherzentrale NRW houdt, zoals Solarserver meldt, rond 80 procent aan voor een oost-westdak. In een rekenvoorbeeld van Solar-Engineering in Solar Magazine leveren tien panelen van 420 Wp op het zuiden 4.100 kWh per jaar, op het oosten 3.500 kWh en op het westen 3.300 kWh. Leg je vijf panelen op oost en vijf op west, dan kom je volgens onze eigen berekening op ongeveer 3.400 kWh, zo'n 17 procent minder dan zuid.
De vorm van de dagcurve verandert ook. Een zuiddak geeft één hoge piek rond het middaguur. Een oost-westdak geeft een lagere, bredere curve: de oostkant begint vroeg, de westkant gaat langer door. De ANWB wijst erop dat de westelijke panelen in de namiddag en vroege avond bijspringen, als mensen thuiskomen en gaan koken. Die verschuiving is precies wat bepaalt hoeveel je straks nog in een batterij wilt opslaan.
Wat betekent dat voor je zelfverbruik zonder batterij?
Gemiddeld gebruik je ongeveer 30 procent van je zonnestroom zelf, zonder iets te sturen. Dat getal noemt Milieu Centraal op meerdere pagina's. De rest lever je terug aan het net. Met panelen op oost en west kan dat aandeel stijgen: onderzoeken in echte huishoudens, gecombineerd met rekenmodellen, schatten volgens Milieu Centraal dat je zo 3 tot 6 procent meer van je eigen stroom gebruikt. Op het zuiden is de opbrengst hoger, maar valt de piek op een moment dat veel mensen niet thuis zijn.
Dat klinkt als weinig, en dat is het ook. Een oost-westdak maakt van een huishouden dat overdag weg is geen huishouden dat alles zelf verbruikt. Het effect is kleiner dan bijvoorbeeld een elektrische auto die je overdag laadt; daarmee kan je zelfverbruik volgens Milieu Centraal van ongeveer 30 naar ongeveer 50 procent gaan. Lees meer over de manieren om dat percentage te verhogen in het artikel over wat zelfverbruik is en hoe je het verhoogt.
Waar wordt de grootte van een thuisbatterij door bepaald?
Een thuisbatterij moet volgens Milieu Centraal je avond- en nachtverbruik kunnen dekken. Kies je hem groter, dan staat een deel van de capaciteit het grootste deel van het jaar leeg. Je meet dat verbruik het makkelijkst met een P1-meter op je slimme meter: dan zie je per uur hoeveel stroom je na zonsondergang en 's nachts gebruikt. Hoe je van die meting naar een aantal kWh komt, staat in het artikel over hoeveel kWh thuisbatterij je nodig hebt.
Daarnaast moet er genoeg overschot zijn om de batterij overdag te vullen. Milieu Centraal geeft daar een duidelijk voorbeeld van. Tien panelen wekken op een gemiddelde junidag ongeveer 15 kWh op, zodat een batterij van 6 kWh dan eerder te klein is. Op een gemiddelde decemberdag leveren dezelfde panelen ongeveer 2,5 kWh, veel te weinig om de batterij vol te krijgen. Dat seizoensverschil is veel groter dan het verschil tussen oost-west en zuid.
De richting van je dak beïnvloedt beide kanten van die som, maar in tegengestelde richting. Een oost-westdak levert minder overschot om op te slaan. Tegelijk dekt de westkant een deel van de vroege avond, waardoor de batterij minder uren hoeft te overbruggen.
Rekenvoorbeeld: zuid tegenover oost-west
Een voorbeeld maakt het verschil concreet. De aannames zijn van ons en dienen alleen ter illustratie. We nemen tien panelen van 420 Wp, met de jaaropbrengsten uit het voorbeeld in Solar Magazine: 4.100 kWh op het zuiden en, door ons berekend, 3.400 kWh voor vijf panelen oost plus vijf west. Op het zuiden gaan we uit van het gemiddelde van 30 procent zelfverbruik. Voor oost-west nemen we 35 procent, binnen de 3 tot 6 procent extra die Milieu Centraal noemt.
| Zuid | Oost-west | |
|---|---|---|
| Opbrengst per jaar | 4.100 kWh | ca. 3.400 kWh |
| Direct zelf gebruikt (aanname) | 30% = 1.230 kWh | 35% = 1.190 kWh |
| Overschot dat je kunt opslaan of teruglevert | 2.870 kWh | 2.210 kWh |
Opvallend: de hoeveelheid stroom die je direct gebruikt is in beide gevallen ongeveer gelijk. Het verschil zit bijna helemaal in het overschot. Op het zuiden heb je zo'n 660 kWh per jaar meer over. Die extra stroom valt vooral op zonnige middagen in het voorjaar en de zomer, op momenten dat een batterij van normale grootte toch al vol zit.
Stel dat dit huishouden na zonsondergang en 's nachts ongeveer 5 kWh gebruikt (onze aanname). In de zomer is er bij beide liggingen ruim genoeg overschot om een batterij van 5 kWh elke dag te vullen. Bij oost-west levert de westkant 's avonds nog even stroom, zodat de batterij later begint te ontladen en 's ochtends eerder door de oostkant wordt ontlast. In die maanden kan een iets kleinere batterij hetzelfde werk doen. In de winter vult geen van beide daken de batterij, dus daar maakt de richting weinig uit.
Wat zegt onderzoek over richting en batterij?
De HTW Berlin rekende in 2014 met 74 gemeten verbruiksprofielen van huishoudens door hoe de richting en hellingshoek van panelen uitpakken bij een systeem met batterij. In het referentiegeval had een huishouden 1 kWp aan panelen en 1 kWh batterij per 1.000 kWh jaarverbruik. Over alle richtingen en hellingshoeken van 10 tot 60 graden varieerde de gemiddelde zelfvoorzieningsgraad maar tussen 50 en 55 procent. De onderzoekers concludeerden dat het individuele verbruikspatroon van een huishouden meer invloed heeft dan de richting van de panelen.
Een tweede uitkomst is voor de batterijkeuze nog interessanter. Volgens de HTW Berlin verschuift de beste richting bij een grotere batterij naar de ligging met de hoogste opbrengst. Met een grote batterij kun je het middagoverschot van een zuiddak namelijk wel opslaan, zodat de hogere jaaropbrengst zwaarder telt dan de spreiding over de dag. Bij een kleine batterij of geen batterij weegt die spreiding juist zwaarder. De onderzoekers waarschuwen ook dat je zelfverbruik niet moet maximaliseren via de richting van je panelen, omdat een hoger zelfverbruik met minder opbrengst kan samengaan met een lagere zelfvoorzieningsgraad.
Het onderzoek is Duits en ruim tien jaar oud, en gaat uit van een AC-gekoppelde batterij. De richting van de uitkomst is wel bruikbaar: oost-west en een kleinere batterij gaan goed samen, terwijl wie een grote batterij wil, meer heeft aan een zuiddak met een hoge opbrengst.
Speelt de stroomprijs ook mee?
Na het einde van de salderingsregeling op 1 januari 2027 wordt het moment waarop je stroom opwekt belangrijker. Stroom die je rond het middaguur teruglevert, is in de zomer weinig waard. In het artikel van Solar Magazine staat dat het terugleveren van een kWh op zulke dagen zelfs geld kan kosten, terwijl een kWh in de ochtend of avond nog 8 tot 15 eurocent waard is, exclusief energiebelasting en btw. De ANWB noemt oost-west om die reden extra gunstig bij een dynamisch contract, omdat de opbrengst dan valt op momenten dat stroom duurder is.
Een batterij doet in feite hetzelfde als een oost-westdak: hij verschuift middagstroom naar de avond. Hoe meer van die verschuiving je dak al zelf doet, hoe minder de batterij hoeft te doen. Gebruik je de batterij ook om op goedkope uren stroom van het net te laden en op dure uren te gebruiken, dan telt de richting van je dak nog minder mee. Of dat bij jou loont, lees je bij een dynamisch energiecontract met een thuisbatterij.
Hoe kies je nu de grootte bij jouw dak?
Begin bij je verbruik, niet bij je dak. De volgende stappen helpen om tot een redelijke maat te komen.
- Meet een paar weken je verbruik tussen zonsondergang en de volgende ochtend, bij voorkeur zowel in de zomer als in een koudere maand.
- Kijk in de app van je omvormer hoe laat je panelen op een zonnige dag meer leveren dan je huis gebruikt, en hoe laat dat weer stopt.
- Heb je oost-west en loopt de opwek door tot in de vroege avond, trek dan dat deel van je avondverbruik af van de batterijgrootte.
- Vraag de installateur om een berekening met jouw verbruiksprofiel en jouw dakrichting, met en zonder batterij.
Als beslisregel: bij een oost-westdak is een batterij die net je avond- en nachtverbruik dekt meestal genoeg, en een grotere batterij levert daar weinig extra op omdat er te weinig overschot is om hem te vullen. Bij een zuiddak met veel panelen kan een iets grotere batterij in de zomer nog zinvol zijn. Twijfel je over het aantal panelen bij een batterij, kijk dan ook naar hoeveel zonnepanelen je nodig hebt voor een thuisbatterij. En onthoud dat een thuisbatterij volgens Milieu Centraal met alleen de besparing op je stroomrekening op dit moment hoogstwaarschijnlijk niet terug te verdienen is. Kies daarom liever te klein dan te groot.
Veelgestelde vragen
Hoeveel minder leveren zonnepanelen op oost-west dan op het zuiden?
Dat verschilt per bron en per dak. Gaslicht noemt 85 procent van de opbrengst van een zuiddak, de Verbraucherzentrale NRW rond 80 procent. In een rekenvoorbeeld in Solar Magazine leveren tien panelen op het zuiden 4.100 kWh per jaar, op het oosten 3.500 kWh en op het westen 3.300 kWh.
Gebruik ik met oost-west panelen meer van mijn eigen stroom?
Ja, een beetje. Milieu Centraal schat dat je met panelen op oost en west 3 tot 6 procent meer van je zonnestroom zelf gebruikt, omdat de opwek beter over de ochtend en avond verspreid is. Gemiddeld gebruik je zonder sturen ongeveer 30 procent zelf.
Is een grote thuisbatterij zinvol bij een oost-westdak?
Meestal niet. Een oost-westdak levert minder overschot, dus een grote batterij raakt vaak niet vol. Onderzoek van de HTW Berlin laat zien dat bij een grotere batterij juist de ligging met de hoogste opbrengst, meestal zuid, de beste keuze wordt.
Maakt de dakrichting in de winter uit voor mijn batterij?
Weinig. Volgens Milieu Centraal leveren tien panelen op een gemiddelde decemberdag ongeveer 2,5 kWh, veel te weinig om een thuisbatterij te vullen. In de wintermaanden is er bij geen enkele dakrichting veel overschot om op te slaan.
Moet ik mijn panelen op oost-west leggen omdat ik een batterij wil?
Niet per se. De HTW Berlin vond dat de zelfvoorzieningsgraad met batterij over alle richtingen maar tussen 50 en 55 procent varieerde. Je verbruikspatroon heeft meer invloed dan de richting. Kies de ligging die past bij je dak en reken het door met je eigen verbruik.
Bronnen en controle
- Milieu Centraal: Verbruik zelf meer zonnestroom, geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de 3 tot 6 procent meer eigen verbruik bij oost-west, het gemiddelde zelfverbruik van 30 procent en het effect van een elektrische auto.
- Milieu Centraal: Kosten en opbrengst zonnepanelen, geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de hoogste opbrengst op zuid, zuidoost en zuidwest bij ongeveer 36 graden en de spreiding van oost-west over de dag.
- Milieu Centraal: Thuisbatterij, zonne-energie opslaan, geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor het advies om de batterij af te stemmen op avond- en nachtverbruik, de opbrengst op een junidag en decemberdag en de terugverdientijd.
- ANWB: Ligging van zonnepanelen, geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de opwek van oost en west in de ochtend en vroege avond en het voordeel bij een dynamisch contract.
- Gaslicht: Zonnepanelen op oost-west, geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de opbrengst van 85 procent (oost en west) en 95 procent (zuidoost en zuidwest).
- Solar Magazine: Waarom oost-west de toekomst is (26 juni 2025), geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de jaaropbrengsten per richting van tien panelen van 420 Wp en de waarde van stroom in de ochtend en avond.
- Solarserver: Photovoltaik, VZ NRW klärt über Irrtümer auf (15 maart 2023), geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de opbrengst van rond 80 procent op een oost-westdak.
- HTW Berlin: Impact of the PV generator's orientation on self-consumption systems (Tjaden e.a., 2014, poster), geraadpleegd 19 oktober 2026. Gebruikt voor de zelfvoorzieningsgraad van 50 tot 55 procent over alle richtingen, de invloed van verbruiksprofielen en de verschuiving naar de opbrengstrichting bij grotere batterijen.
Controletoelichting: De opbrengst van een gecombineerd oost-westdak (ca. 3.400 kWh, zo'n 17 procent minder dan zuid), het zelfverbruik van 35 procent bij oost-west en het avond- en nachtverbruik van 5 kWh in het rekenvoorbeeld zijn eigen aannames en berekeningen op basis van de genoemde bronnen. De uitleg dat de westkant de batterij later laat ontladen is een eigen redenering.
Ontdek of een thuisbatterij bij jou past
Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.