Dynamisch contract & slim laden

Hoe werkt het voorschot bij een dynamisch energiecontract?

In het kort

Bij een dynamisch energiecontract betaal je op een van twee manieren: een vast maandbedrag als voorschot met een afrekening achteraf, of elke maand het bedrag dat je werkelijk hebt verbruikt. Welke van de twee je krijgt, hangt af van de leverancier; sommige laten je kiezen. Goedkoper of duurder word je er niet van, alleen het moment van betalen verschilt. Met een thuisbatterij en zonnepanelen schommelen je maandkosten sterk per seizoen, en daar moet het voorschot op passen.

Twee manieren van betalen bij een dynamisch contract

Bij een vast contract is het simpel: je leverancier schat je jaarkosten, deelt die door twaalf en rekent na een jaar af. Bij een dynamisch contract verandert de stroomprijs per uur of kwartier en de gasprijs per dag, dus niemand weet vooraf precies wat je volgend jaar betaalt. Leveranciers hebben daar twee oplossingen voor gevonden.

De eerste is het vaste voorschot. De ACM omschrijft het termijnbedrag als het vaste bedrag dat je elke maand vooruit betaalt. Je leverancier baseert dat op je geschatte jaarverbruik en de verwachte prijzen, en vergelijkt het later met wat je echt hebt verbruikt. De tweede is de maandelijkse afrekening op werkelijk verbruik: je betaalt per maand precies wat je die maand kwijt was, zonder grote afrekening achteraf.

Volgens een overzicht van Keuze.nl werken NextEnergy, Tibber, ANWB Energie, Budget Energie en Eneco met een vast voorschot, en rekenen Frank Energie, Coolblue Energie, Vandebron en Innova Energie per maand het werkelijke verbruik af. Zonneplan biedt beide. Dat overzicht is gepubliceerd in september 2024, dus controleer bij je eigen leverancier of het nog zo werkt. Keuze.nl merkt terecht op dat je met geen van beide systemen goedkoper of duurder uit bent: de stroom en het gas kosten hetzelfde, alleen de verdeling over het jaar verschilt.

Hoe het vaste voorschot werkt

Bij ANWB Energie betaal je volgens de eigen uitleg iedere maand hetzelfde vaste bedrag als voorschot, waarbij je jaarlijkse energiekosten over twaalf maanden worden verdeeld. Je kunt dat maandbedrag daar op elk moment naar boven of beneden laten bijstellen. In de app of in Mijn ANWB Energie zie je een tussenstand van je kosten, zodat je kunt zien of je voorschot nog in de buurt zit.

Zonneplan beschrijft zijn vaste maandbedrag nauwkeuriger. Het jaarverbruik komt van de netbeheerder, daar gaan de verwachte tarieven overheen, het totaal wordt door twaalf gedeeld en er komt een kleine buffer bij. Het bedrag dekt de kale energieprijs, energiebelasting, inkoopvergoeding en btw. Binnen zes weken na elk contractjaar volgt de jaarafrekening en daarna past Zonneplan het maandbedrag zelf aan. Je mag het bedrag in de app wijzigen, maar alleen binnen grenzen, zodat je het niet zo laag zet dat je aan het eind van het jaar een grote rekening krijgt.

De ACM legt vast wat je leverancier mag. Hij mag het termijnbedrag alleen verhogen met een goede reden. Als goede redenen noemt de ACM onder meer een hoger verbruik, een stijgende stroom- of gasprijs bij een variabel of dynamisch contract en hogere netkosten, energiebelasting of btw. Krijg je geld terug, dan ontvang je dat automatisch op je rekening of verrekent de leverancier het met je volgende voorschot. Stap je over of verhuis je, dan krijg je volgens de ACM binnen zes weken een eindafrekening.

Hoe betalen op werkelijk verbruik werkt

Bij het andere systeem betaal je achteraf of per maand vooruit met een snelle correctie. Zonneplan noemt dat het dynamisch voorschot: je betaalt een maand vooruit, gebaseerd op je verwachte verbruik, standaardprofielen en de verwachte marktprijs. Op de factuur van de volgende maand staat dat voorschot als negatief bedrag, daarnaast je echte kosten van die maand. Heb je te veel betaald, dan krijg je het verschil terug, anders betaal je bij. Zo wordt elke maand een maand later rechtgezet in plaats van pas na een jaar.

Een detail dat veel mensen verrast: de energiebelasting volgt bij Zonneplan niet het verbruik per maand. Zonneplan rekent elke maand een twaalfde deel van de energiebelasting over je verwachte jaarverbruik, zodat de winterrekening minder hard oploopt. De incasso is in de laatste week van de maand en de factuur komt een week eerder.

Frank Energie rekent in zijn aanvullende voorwaarden voor dynamische contracten met een betaaltermijn van zeven dagen en vraagt de eerste factuur te voldoen voordat de levering begint. De vermindering energiebelasting voor stroom wordt daar op de jaarnota verrekend. Het nadeel van dit systeem staat ook bij Keuze.nl: in koude maanden betaal je meer dan in warme, en je kunt het bedrag niet zelf aanpassen. Je hebt dus wat buffer nodig.

Waar de energiebelasting en de vermindering in zitten

Een groot deel van je rekening is belasting en die verandert niet mee met de beurs. De Belastingdienst noemt voor 2026 een energiebelasting op stroom van € 0,09161 per kWh in de eerste schijf en een belastingvermindering van € 519,80 per elektriciteitsaansluiting met een verblijfsfunctie. Milieu Centraal rekent dat inclusief 21 procent btw om naar € 628,96 per jaar en schrijft dat de vermindering al in je maandelijkse rekening is verwerkt. Je ziet hem pas terug op de eindafrekening.

Loopt je contractjaar over twee kalenderjaren, dan wordt de vermindering volgens Milieu Centraal gesplitst naar het aantal maanden in elk jaar. Ook dat verklaart waarom een maandfactuur in januari er anders uit kan zien dan in december, terwijl je verbruik gelijk bleef.

Wat een thuisbatterij en zonnepanelen veranderen

Met zonnepanelen en een batterij schommelen je kosten per seizoen veel meer dan bij een gewoon huishouden. In de zomer laadt de batterij overdag uit de panelen en haal je 's avonds weinig van het net. In de winter leveren de panelen weinig en koop je meer in, ook voor de batterij als die op goedkope uren van het net laadt. Bij betalen op werkelijk verbruik zie je dat direct: lage of zelfs negatieve zomermaanden en hoge wintermaanden. Bij een vast voorschot spaar je in de zomer op en teer je daar in de winter op in.

Een rekenvoorbeeld met aannames. Stel dat een huishouden met panelen en batterij na aftrek van de vermindering op € 1.080 per jaar uitkomt, en dat de kosten in de zes wintermaanden € 150 per maand zijn en in de zes zomermaanden € 30. Met een vast voorschot van € 90 per maand betaal je in de zomer € 360 te veel en in de winter € 360 te weinig, en kom je op nul uit. Op werkelijk verbruik betaal je in december € 150 en in juli € 30. Dezelfde jaarsom, een heel ander verloop. De bedragen zijn verzonnen om het principe te laten zien.

Zonneplan laat zien dat het ook bij een vast voorschot kan schuiven. Wie daar een batterij, laadpaal of panelen met slimme sturing heeft, krijgt netverdiensten die met het vaste voorschot worden verrekend. Daardoor wisselt het maandbedrag toch per maand. Bij teruglevering kan het vorige voorschot op de factuur juist als positief bedrag staan, omdat het met je opbrengst wordt verrekend. Hoe de opbrengst van teruggeleverde stroom wordt berekend, staat in wat is een terugleververgoeding.

Let op bij het einde van salderen

Volgens Milieu Centraal geldt salderen tot en met 31 december 2026. Tot die datum mag je zomeroverschot op papier wegstrepen tegen winterverbruik. Daarna telt elke teruggeleverde kWh los, tegen de vergoeding van je leverancier. Een vast voorschot dat in 2026 nog klopte, kan in 2027 te laag blijken, omdat de zomer minder compenseert. Hoe leveranciers een contractjaar over de jaargrens moeten afrekenen, lees je in salderen stopt midden in je contractjaar.

Een batterij verkleint dat effect, omdat je minder teruglevert en meer zelf gebruikt. Toch is het verstandig om in het voorjaar van 2027 te kijken of de tussenstand in je app nog in lijn ligt met je voorschot. Staat je na een paar maanden al flink in de min, verhoog het bedrag dan zelf, zodat je geen grote naheffing krijgt.

Welke vorm past bij jou

Heb je weinig buffer en wil je weten wat er elke maand afgaat, kies dan een leverancier met een vast voorschot en houd de tussenstand in de gaten. Heb je wel buffer en wil je direct zien wat je batterij en het slim laden opleveren, dan geeft betalen op werkelijk verbruik meer inzicht, omdat elke maand op zichzelf staat. Wat je ook kiest, de jaarsom wordt er niet anders door. Dat bepalen de beursprijs, de inkoopvergoeding en de vaste kosten, zie wat is de inkoopvergoeding bij een dynamisch energiecontract.

Controleer met een vast voorschot elk kwartaal drie dingen:

  • Klopt het jaarverbruik dat je leverancier gebruikt nog, nu de batterij je afname verschuift?
  • Hoe verhoudt de tussenstand in de app zich tot wat je tot nu toe hebt betaald?
  • Is het voorschot verhoogd, en noemt de leverancier daar een reden voor die de ACM toestaat?

Vind je een verhoging onterecht, vraag dan schriftelijk om uitleg. Volgens de ACM moet je binnen acht weken antwoord krijgen op een brief of e-mail. Komen jullie er niet uit, dan kun je naar de Geschillencommissie Energie. Overweeg je om die reden over te stappen, lees dan eerst kan ik met een thuisbatterij overstappen naar een andere energieleverancier.

Veelgestelde vragen

Betaal ik bij een dynamisch contract altijd een voorschot?

Nee. Een deel van de leveranciers werkt met een vast maandbedrag en een afrekening achteraf, een ander deel rekent elke maand je werkelijke verbruik af. Zonneplan laat je kiezen. Kijk in je contract welke vorm je hebt.

Mag mijn leverancier het voorschot zomaar verhogen?

Nee. Volgens de ACM mag dat alleen met een goede reden, zoals een hoger verbruik, een stijgende stroom- of gasprijs bij een dynamisch contract of hogere belastingen of netkosten.

Kan ik mijn voorschot zelf verlagen?

Vaak wel. ANWB Energie laat je het bedrag op elk moment bijstellen, Zonneplan alleen binnen grenzen. Bij betalen op werkelijk verbruik kun je het bedrag niet zelf aanpassen.

Waarom is mijn maandbedrag in de winter veel hoger met een thuisbatterij?

Omdat je zonnepanelen in de winter weinig leveren en je meer van het net haalt. Bij betalen op werkelijk verbruik zie je dat direct; bij een vast voorschot wordt het over het jaar uitgesmeerd.

Bronnen en controle

Controletoelichting: Het jaarbedrag van € 1.080 en de maandbedragen van € 150 en € 30 in het rekenvoorbeeld zijn aannames om het principe te laten zien. Het overzicht van Keuze.nl over welke leverancier welk systeem gebruikt dateert van september 2024; leveranciers kunnen hun manier van factureren sindsdien hebben veranderd.

Past een thuisbatterij bij jou?

Doe de gratis scan in 2 minuten en ontvang advies op basis van je verbruik en opwek.

Start de gratis scan Direct offertes vergelijken