# Wat is het verschil tussen SoC en SoH bij een thuisbatterij? | ThuisBatterijCheck

URL: https://thuisbatterijcheck.com/kennisbank/wat-is-het-verschil-tussen-soc-en-soh-bij-een-thuisbatterij/

> SoC vertelt hoe vol je thuisbatterij is, SoH hoe de conditie is. Lees hoe je percentages, bruikbare energie, kalibratie en capaciteitsverlies begrijpt.

**In het kort:** SoC betekent State of Charge en beschrijft het laadniveau van je thuisbatterij: hoeveel lading of energie er volgens het systeem beschikbaar is ten opzichte van de gebruikte referentie. SoH betekent State of Health en beschrijft de conditie ten opzichte van de oorspronkelijke prestaties. Een batterij kan dus volledig geladen zijn en tegelijkertijd minder capaciteit hebben dan toen ze nieuw was. Bekijk bij percentages altijd de definitie van de fabrikant, de beschikbare kilowatturen en de ingestelde reserve.

## Twee percentages die verschillende vragen beantwoorden

Je opent de batterij-app en ziet 100 procent. Dat lijkt duidelijk: de batterij is vol. Toch zegt dat getal op zichzelf niet hoeveel energie je er die avond uit kunt halen. Daarvoor moet je weten welk percentage wordt getoond en waarop het is gebaseerd.

SoC gaat over de actuele vulling. Het is de waarde die tijdens het laden oploopt en tijdens het ontladen afneemt. SoH gaat over de toestand van de batterij. Dat tweede begrip omvat de mate waarin de batterij haar oorspronkelijke prestaties nog kan leveren. In de [Europese Batterijenverordening](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/oj?locale=nl) worden laadniveau en conditie dan ook afzonderlijk gedefinieerd.

Bij consumentenproducten wordt SoH soms weergegeven als een percentage van de resterende capaciteit. De conditie van een batterij is echter breder dan alleen dat ene getal. Vraag daarom of een weergegeven SoH op capaciteit is gebaseerd, een berekende samengestelde waarde is of volgens een andere fabrieksmethode wordt bepaald. Twee apps met dezelfde term zijn niet automatisch rechtstreeks vergelijkbaar.

## Hoe kan een versleten batterij nog 100 procent aangeven?

Stel dat een denkbeeldige batterij bij ingebruikname 10 kWh bruikbare energie kan opslaan. Enkele jaren later is onder dezelfde testomstandigheden nog 9 kWh beschikbaar. Als de fabrikant de resterende energiecapaciteit deelt door de oorspronkelijke waarde, komt de capaciteitgebonden SoH uit op 90 procent.

Voor dit voorbeeld nemen we aan dat de app de huidige bruikbare inhoud van 9 kWh als haar volle bereik toont. Nadat de batterij helemaal is opgeladen, staat er dan 100 procent SoC. Dat betekent in deze weergave: vol binnen de capaciteit die nu beschikbaar is. Het betekent niet dat de oorspronkelijke 10 kWh zijn teruggekeerd.

Deze combinatie is dus mogelijk: 100 procent SoC en 90 procent capaciteitgebonden SoH. Een volgend leeg laadvenster kan nog steeds keurig van 100 naar 0 procent lopen, terwijl er minder energie doorheen gaat dan bij een nieuw systeem. De precieze schaal verschilt per fabrikant. Gebruik deze redenering daarom om de app te begrijpen, niet om zonder documentatie een exacte capaciteitsmeting uit te voeren.

## Hoeveel kilowattuur kun je nog gebruiken?

Een percentage krijgt pas praktische betekenis wanneer je het koppelt aan een energiehoeveelheid. Neem opnieuw de fictieve batterij waarvan de actuele bruikbare inhoud 9 kWh is. De app staat op 80 procent en de instelling voor dagelijks ontladen stopt bij 20 procent. We veronderstellen dat beide percentages dezelfde actuele bruikbare energieschaal gebruiken.

Het beschikbare venster voor normaal gebruik is dan 60 procentpunt. Zestig procent van 9 kWh is 5,4 kWh aan de batterijzijde. Dit is iets anders dan 80 procent van de oorspronkelijke 10 kWh, wat 8 kWh zou opleveren. Dat laatste getal negeert in dit voorbeeld zowel de lagere actuele capaciteit als de ingestelde ondergrens.

Stel vervolgens dat bij het leveren vanuit de batterij naar de woning nog 5 procent energie verloren gaat. Dan komt ongeveer 5,13 kWh in huis terecht. Die 95 procent is hier uitsluitend een aangenomen ontlaadrendement. Het is geen round-trip rendement, dat ook het eerdere laden omvat. Trek dezelfde verliezen niet nog eens af wanneer de fabrikant de bruikbare energie al aan de wisselstroomzijde heeft gespecificeerd.

Verhoog je in dit voorbeeld de minimumreserve van 20 naar 40 procent, dan resteert tussen de actuele 80 procent en de reserve nog 40 procentpunt. Dat is 3,6 kWh vóór de aangenomen ontlaadverliezen. De batterij is daarmee niet ineens slechter geworden. Je hebt alleen een kleiner deel voor dagelijks gebruik vrijgegeven.

## Een reserve is iets anders dan verloren capaciteit

Er kunnen verschillende grenzen tegelijk bestaan. De fabrikant kan intern een deel van de capaciteit afschermen. Daarnaast kan een gebruiker of besturingssysteem energie reserveren voor een bepaald doel. De zichtbare percentages vertellen niet vanzelf hoe die grenzen zich tot elkaar verhouden.

Een concreet voorbeeld is de [back-upreserve van Tesla Powerwall](https://www.tesla.com/support/energy/powerwall/mobile-app/backup-reserve). Tesla beschrijft die als een deel van de opgeslagen energie dat voor noodstroom wordt bewaard, terwijl het overige deel voor de normale bedrijfsmodus beschikbaar is. Dat is een gebruiksinstelling. Het is geen meting van slijtage en ook geen bewijs dat een willekeurige installatie zonder aanvullende voorzieningen noodstroom kan leveren.

Wil je nominale capaciteit, bruikbare capaciteit en reserve vergelijken, begin dan bij de documentatie van jouw systeem. Onze uitleg over [DoD en de reserve van een thuisbatterij](https://thuisbatterijcheck.com/kennisbank/wat-betekent-dod-bij-een-thuisbatterij-en-hoeveel-reserve-heb-ik-nodig/) behandelt die begrippen verder. Verlaag een grens niet alleen om een mooier getal in de app te zien; de toegestane instellingen moeten bij de batterij en haar toepassing passen.

## Waarom een SoC-waarde soms verspringt

Een laadpercentage is vaak een berekende waarde. Het systeem gebruikt metingen en een model om te bepalen hoeveel lading er nog beschikbaar is. Een verandering in de schatting kan daarom zichtbaar worden als een sprong in het percentage, zonder dat op datzelfde moment een overeenkomstige hoeveelheid energie is geladen of verbruikt.

In de [handleiding van de Victron BMV-710H Smart](https://www.victronenergy.com/media/pg/BMV-710H_Smart/en/troubleshooting.html) wordt bijvoorbeeld uitgelegd dat een verkeerde capaciteitsinstelling, een onvolledige stroommeting of ontbrekende synchronisatie een onjuist SoC kan veroorzaken. Dit is documentatie voor een specifieke batterijmonitor. De beschreven instellingen en herstelacties mag je niet zonder meer overnemen voor een ander thuisbatterijsysteem.

Praktisch betekent dit dat een sprong van bijvoorbeeld 42 naar 36 procent aanleiding is om naar de context te kijken. Gebeurde het na opnieuw verbinden van de app, na onderhoud of tijdens een door het systeem aangekondigde procedure? Was er ondertussen werkelijk ontlaadvermogen? Bewaar de tijdstippen en grafieken. Met die informatie kan de installateur onderscheid maken tussen een weergavecorrectie, een meetprobleem en echt energieverbruik.

## Wat doet kalibratie, en wat doet het niet?

Kalibratie helpt het systeem de weergegeven toestand beter te laten aansluiten op herkenbare batterijtoestanden. Het is geen verjongingskuur die verouderde batterijcellen nieuwe opslagcapaciteit geeft. Een nauwkeuriger percentage en een grotere fysieke capaciteit zijn verschillende uitkomsten.

[Tesla beschrijft voor Powerwall een kalibratieprocedure](https://www.tesla.com/en_gb/support/energy/powerwall/own/powerwall-calibration) waarbij het systeem volledig kan laden en soms verder ontlaadt dan de normale back-upreserve. De app kan aangeven dat kalibratie bezig is. Dit is een voorbeeld van fabrikantgestuurd gedrag dat afwijkt van wat je tijdens normaal gebruik verwacht.

Maak daar geen algemene instructie van om iedere thuisbatterij geregeld zelf leeg te trekken. De juiste procedure, laadgrenzen en frequentie zijn modelspecifiek. Volg de handleiding of laat de installateur een afwijkende uitlezing beoordelen. Als een percentage na kalibratie verandert, vraag dan welke schatting is bijgesteld en of er ook een echte capaciteitstest is uitgevoerd.

## Minder opbrengst op een dag is nog geen lagere SoH

Een batterij die deze week minder kilowattuur levert, hoeft niet ineens meer versleten te zijn. Misschien is ze minder ver opgeladen, blijft er meer energie over aan het einde van de dag of is de reserve veranderd. Ook een andere belasting maakt een dagelijkse vergelijking minder zuiver.

Temperatuur en bedrijfsgrenzen kunnen eveneens invloed hebben op het gedrag. De [technische gegevens van Victron Lithium Smart-batterijen](https://www.victronenergy.com/media/pg/Lithium_Battery_Smart/en/technical-data.html) onderscheiden bijvoorbeeld afzonderlijke voorwaarden voor laden en ontladen en geven cyclische prestaties bij verschillende ontlaaddieptes. Die waarden zijn productgebonden. Ze onderstrepen waarom je een waarneming uit de winter niet zomaar mag vergelijken met een andere situatie in de zomer.

Ook een technisch probleem kan de beschikbare energie beperken. Victron beschrijft in zijn [storingsdocumentatie](https://www.victronenergy.com/media/pg/Lithium_Battery_Smart/en/troubleshooting---support.html) onder meer hoe celonbalans eerder ingrijpen van de beveiliging kan veroorzaken. Dat is een mogelijke verklaring bij die systemen, geen diagnose op basis van een lage dagopbrengst. De oorzaak moet uit passende metingen blijken.

## Zo maak je een vermoeden van capaciteitsverlies concreet

Begin met twee vergelijkbare gebruiksmomenten. Noteer voor elk moment het startpercentage, eindpercentage, de ingestelde reserve en de gemeten ontladen energie. Voeg, wanneer de app dat betrouwbaar toont, de batterijtemperatuur en relevante meldingen toe. Leg ook vast waar de energiemeting plaatsvindt: aan de batterij, bij de omvormer of op een andere positie.

Stel dat jouw registratie op maandag 4,8 kWh vermeldt en op donderdag 3,6 kWh. Dat lijkt een groot verschil. Maar als de batterij maandag van 90 naar 30 procent ging en donderdag van 75 naar 30 procent, zijn de gebruikte vensters ook verschillend: 60 tegenover 45 procentpunt. De verhouding 3,6 gedeeld door 4,8 is precies gelijk aan 45 gedeeld door 60. Binnen dit vereenvoudigde voorbeeld is er dus geen capaciteitsdaling nodig om het verschil te verklaren.

Zo'n vergelijking vervangt geen formele test, maar voorkomt dat je iedere lagere dagwaarde als slijtage ziet. Blijft de geleverde energie onder vergelijkbare omstandigheden duidelijk afwijken, laat de installateur dan de uitgangscapaciteit, instellingen en meetgegevens beoordelen. De algemene mogelijkheden van grafieken en data-export staan in ons artikel over [de app en monitoring van een thuisbatterij](https://thuisbatterijcheck.com/kennisbank/hoe-werkt-de-app-en-monitoring-van-een-thuisbatterij/).

## Wat zegt SoH over garantie en vervanging?

Een capaciteitgarantie is geen belofte dat een batterij ieder jaar dezelfde hoeveelheid energie vasthoudt. In de geraadpleegde [Europese Powerwall-garantie](https://energylibrary.tesla.com/docs/Public/EnergyStorage/Powerwall/General/Warranty/en-emea/Powerwall-Warranty-EN.pdf) staat bijvoorbeeld voor omschreven toepassingen een capaciteitsbehoud van 70 procent na tien jaar. Toepassingsvoorwaarden, productdekking en eventuele gebruikslimieten maken deel uit van dat document. Dit percentage geldt niet als algemene norm voor thuisbatterijen.

Een SoH van 80 procent betekent evenmin dat een batterij automatisch vervangen moet worden. Bij een denkbeeldige daling van 10 naar 8 kWh kan een huishouden dat meestal 4 kWh per avond verschuift nog voldoende opslag hebben. Voor iemand die dagelijks vrijwel de volledige oorspronkelijke inhoud nodig heeft, is dezelfde capaciteitsdaling merkbaarder. De bruikbaarheid hangt dus samen met je behoefte en met de overige technische toestand.

## Conclusie

Gebruik SoC om de actuele vulling te begrijpen en SoH om de conditie te volgen. Koppel beide aan de definitie van de fabrikant, de bruikbare kilowatturen en de ingestelde reserve. Bij twijfel over achteruitgang zijn vergelijkbare meetgegevens en een beoordeling volgens de fabrieksprocedure zinvoller dan één percentage op één dag.

## Veelgestelde vragen

### Betekent 100 procent SoC dat mijn batterij nog zo goed is als nieuw?
Nee. Het betekent dat de batterij volgens de gebruikte schaal volledig geladen is. Als die schaal de actuele bruikbare capaciteit volgt, kan een ouder systeem nog steeds 100 procent aangeven terwijl er minder energie beschikbaar is. Bekijk voor de conditie de SoH-definitie en relevante capaciteitsgegevens.

### Is 90 procent SoH hetzelfde als 90 procent rendement?
Nee. Een capaciteitgebonden SoH vergelijkt resterende capaciteit met een oorspronkelijke referentie. Rendement vergelijkt de energie die een systeem levert met de energie die het daarvoor ontvangt. De twee getallen beschrijven verschillende eigenschappen en mogen niet door elkaar worden gebruikt.

### Kan ik de resterende capaciteit meten door de batterij zelf helemaal leeg te maken?
Doe dat niet buiten de procedure van de fabrikant. De appgrens, interne bescherming, temperatuur en plek van de meting beïnvloeden de uitkomst. Laat een formele capaciteitstest uitvoeren volgens de voorwaarden die voor jouw model gelden, zeker wanneer je de uitkomst voor een garantieclaim wilt gebruiken.

### Waarom toont mijn app geen SoH?
Niet elke consumentenapp presenteert dezelfde gegevens. Vraag de fabrikant of installateur welke conditiegegevens beschikbaar zijn, hoe ze worden bepaald en of je een rapport kunt ontvangen. Leid een ontbrekende SoH niet af uit het laadpercentage: dat beantwoordt een andere vraag.

## Bronnen
- [Europese Batterijenverordening (EU) 2023/1542](https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2023/1542/oj?locale=nl)
- [Victron BMV-710H Smart — Troubleshooting](https://www.victronenergy.com/media/pg/BMV-710H_Smart/en/troubleshooting.html)
- [Tesla — Powerwall Calibration](https://www.tesla.com/en_gb/support/energy/powerwall/own/powerwall-calibration)
- [Tesla — Backup Reserve](https://www.tesla.com/support/energy/powerwall/mobile-app/backup-reserve)
- [Victron Lithium Smart Battery — Technical data](https://www.victronenergy.com/media/pg/Lithium_Battery_Smart/en/technical-data.html)
- [Troubleshooting & support](https://www.victronenergy.com/media/pg/Lithium_Battery_Smart/en/troubleshooting---support.html)
- [Tesla — Powerwall Warranty, European Warranty Region](https://energylibrary.tesla.com/docs/Public/EnergyStorage/Powerwall/General/Warranty/en-emea/Powerwall-Warranty-EN.pdf)